Accessibility links

Алматыда тәуелсіз газеттің редакциясына белгісіз біреулер оқ атқан


Сәуірдің 1-күні түстен кейін Қазақстандағы «Тасжарған» тәуелсіз басылымының ұжымы Алматыда баспасөз өкілдерін шұғыл жинап, газет редакциясының терезесін әлдекімдер қарудан атқаны жайында хабарлады. Басылым журналистері редакцияға оқ атқан кім екенін тап басып айта алмағанымен, бұл газетке жасалған ескерту болуы мүмкін деген пікір білдірді.

Қазақстандағы оппозициялық бағыттағы «Тасжарған» газеті редакциясының терезесін біреулер екі мәрте атқаны мәлім болып отыр. Оқ ізі қалған терезе шығатын көшенің қарсы бетінде Қаржы полициясының Алматы қаласы бойынша департаменті орналасқан. Қос қабат терезені тесіп өткен бірі үлкен, екіншісі одан кішірек екі оқтың дәл қай уақытта атылғанын редакция қызметкерлері тап басып айта алмай отыр. Редакция журналистері қос оқтың қалдырған ізін сейсенбі күні жұмысқа келгенде бір-ақ аңғарыпты. Дегенмен, бұл оқиға соңғы 3 күннің ішінде болғанға ұқсайды дейді журналист Ермұрат Бапи:

- Терезе, өздеріңіз байқап тұрғандай, тұраты жабық тұрады. Себебі, жанымызда қаржы полициясы бар, аңдитын адамдар көп, сондықтан біздің іште не істеп жатқанымызды көрмес үшін терезені қағазбен жауып тастағанбыз. Бүгін тек қана біздің қызметкерлер бөлмені желдетпек болып терезені ашқанда ғана оқ ізін көрген. Бәлкім бұл кеше болды, бәлкім осыдан екі-үш күн бұрын болды, бірақ осы өткен сенбіден бергі уақытта болған.

Бапидың айтуынша, атылған екі оқтың тек біреуі ғана табылыпты, оны осы оқиға туралы редакциядан хабар алған соң осында келіп, алдын ала тексеру жүргізген полиция қызметкерлері айғақ ретінде алып кетіпті. Тәуелсіз басылым редакциясына кімдердің оқ атуы мүмкін деген сауалға газеттің бас редакторы Бақытгүл Мәкімбай өз болжамын айтады:

- Газетте шығып жатқан материалдарға байланысты бізге жасаған ескерту деп өзіміз болжам жасап отырмыз. Бірақ бұны нақты билік ұйымдастырған немесе мынадай топ ұйымдастырған деп айта алмаймыз.

«Тасжарған» басылымы Қазақстанның ресми баспасөз құралдарында жарияланбайтын балама ақпараттар мен елдің қоғамдық-саяси өміріндегі оқиғаларға арналған түрлі талдау мақалалар басуымен оқырман қауымға танымал. Басылымының биылғы жыл басынан бері сандарында жарияланған тақырыптар жөнінде Ермұрат Бапи былай дейді:

- Газетте жемқорлық, мемлекеттің басындағы былық туралы және жеке бір тұлғаларға байланысты материалдар берілді. Мәселен соңғы кезде Жоғарғы сотқа байланысты көптеген мақалалар болды, жеке тұлғаларды алатын болсақ, Тимур Құлыбаевқа, Болат Өтемұратовқа қатысты және сол секілді көптеген жарияланымдар болды, олардың бәрін тізіп шығу мүмкін емес. Бірақ, солай бола тұрғанның өзінде, жеке бір адамды немесе жеке бір қоғамдық ұйымды, я болмаса арнаулы қызмет орындарын жазғыруға бізде әзір негіз болмай отыр. Бұл, бәлкім, біреулердің бізге жасаған ескертуі болуы мүмкін.

2003 жылы қараша айында Алматының Медеу аудандық соты «СолDAT» газетінің бас редакторы болған кезде Ермұрат Бапи қаржы-есеп құжаттарын толтыру тәртібін бұзғаны және салықтан жалтарғаны үшін ішінара кінәлі деп тауып, оны бір жылға шартты түрде бас бостандығынан айырып, журналистке 5 жыл бойы баспа қызметімен айналысуға тиым салды. Қазір «Тасжарған» газетінде Е.Бапи өз мақалаларының соңында «Бас оқырман» деп жазып жүр.

«Тасжарған» газеті Қазақстанда «ДАТ» жобасымен шығып келе жатқан басылымдардың бірі. Осыдан тура он жыл бұрын әуелі «DAT» деген атаумен шығып, билікте отырғандардың жалпақ жұртқа беймәлім тірліктері жайында өткір мақалаларымен оқырманға бірден танымал болған газетке, арада көп уақыт өтпей, жеке адамның ар-ожданына тиген деген айып тағылып, сот шешімімен үлкен мөлшерде айыппұл салынған соң жабылып қалды. Содан бергі өткен уақыт ішінде, «СолDAT», «Айна-плюс», «Жұма-Таймс» деген атаулармен жаңғырып, қайтадан жарыққа шыққан газеттер де алдыңғы «DAT»-тың кебін құшты. Ал қазіргі «Тасжарған» атауымен бұл газет осыдан екі жыл бұрын ресми тіркеліп, жарыққа шығып келеді.

Онжылдық тарихында газет редакциясы «жеке адамның қадір-қасиетіне тиді», «салықтан жалтарды» деген тәрізді азаматтық, әкімшілік және қылмыстық айыптар тағылып, газет редакциясы жалпы саны 28 рет сотқа тартылды.

Бұған қоса бірнеше төтенше оқиғаларды бастан кешті. Редакцияны әлдекімдер тонады, бірнеше рет газет журналистерін қаскүнемдер ұрып-соғып кетті. 2002 жылы 24 мамыр күні редакцияға шабуыл жасағандар бас редактор Бақытгүл Мәкімбай мен редакция қызметкері Кенжеғали Айтбакиевті ауыр соққыға жығып, редакцияның баспа құралдары мен мүліктерін алып кетті. Басынан қатты соққы алып, миы шайқалған Мәкімбай ауруханаға түсті.

Бұдан кейін 2006 жылы газеттің жауапты хатшысы Айтбакиев тағы да екі мәрте қаскөйлердің шабуылынан зардап шекті. Ол екеуінде де журналист түнгі жұмыстан соң редакциядан үйіне қайтар жолда таяққа жығылды. Атап айтқанда, 2006 жылғы наурыз айында бір топ жас жігіттің соққысына қалған Кенжеғали Айтбакиевті келесі сәуір айының 23 күні оншақты адам журналисті есінен танғанша аяусыз ұрып-тепкілеп, көшеге тастап кеткен еді. Ауыр халде ауруханаға түскен Айтбакиевті қараған дәрігерлер оның жағы мен бет сүйегі бірнеше жерден сынып, миы шайқалып, басына қатты зақым келгенін анықтаған болатын.

Соққы жеген журналистер бұл қастандықтарды өздерінің кәсіби жұмысымен байланыстырды. Заң орындары аталған қылмыстардың арасында редакцияға 2002 жылы шабуыл жасаған деген күдікпен сол кезде бірнеше нашақорды ұстағанымен, журналистер қылмысқа қатысқандар басқа адамдар екенін айтып, оны іске асырғандар мен тапсырыс берушілер әлі күнге тасада қалып келеді дейді.
XS
SM
MD
LG