Accessibility links

Әблязовты экстрадициялау үкімін түрліше бағалады


Мұхтар Әблязовты сотқа әкеле жатыр. Лион, 17 қазан 2014 жыл.

Мұхтар Әблязовты сотқа әкеле жатыр. Лион, 17 қазан 2014 жыл.

Қазанның 24-інде Франциядағы Лион соты қазақстандық олигарх Мұхтар Әблязовты Ресей мен Украинаға экстрадициялауға санкция берді. Қазақстандық саясаткерлер түрлі реакция танытты.

Франциядағы Лион қаласының соты жұма, қазанның 24-і күні қазақстандық олигарх, оппозициялық тұлға Мұхтар Әблязовты Ресей мен Украинаға экстрадициялауға санкция берді. Бұл туралы Азаттыққа оның қызы Мәдина Әблязова мен адвокаты Марк Фейгин хабарлады.

Олардың айтуынша, сот осы үкімге байланысты кассациялық шағым жасауға үш ай мұрсат берген. Мәдина Әблязова өзі мен туыстарының сот шешіміне есеңгіреп қалғандарын айтты.

"Лион соты судьясы Әблязовты экстрадициялауда одан көбірек зиян шеккен Ресейге басымдылық берілетінін, ал Ресейдің оны Қазақстанға бермесіне сендіргенін айтты" деді Мәдина Әблязова.

Әблязовтың қорғаушылары оны Ресей мен Украинаның біріне экстрадициялаған жағдайда ары қарай Қазақстанға да жеткізуі мүмкін деп алаңдайды. Туыстары мен адвокаттары өзін саяси қуғындалушы көретін Әблязов оны "қаржылық алаяқтық жасады" деп айыптайтын бұл елдерде әділ түрде сотқа тартылмайды деп қауіптенеді.

ӘБЛЯЗОВ ІСІ

2009 жыл - 2005-2009 жылдары "БТА банкін" басқарған Мұхтар Әблязов банкті Қазақстан үкіметі мемлекет меншігіне алған соң Лондонға шығып кетті.

2011 жыл - Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қатаң сыншысына айналған оппозициялық олигархқа Ұлыбритания саяси баспана берді. Қазақстан үкіметі Әблязовты 6 миллиардқа жуық АҚШ долларын жымқырды деп айыптап, Ұлыбритания сотына жүгінді. Ал Әблязов өзіне қатысты қозғалған істердің саяси астары бар деп мәлімдеді. Осы жылы Қазақстан Ұлыбританияға Әблязовты экстрадициялау туралы өтініш түсірді.

2012 жыл - Ақпанда Лондон жоғарғы соты Мұхтар Әблязовты "сотты құрметтемегені" үшін 22 айға қамауға алып, активтерін құрсаулауға үкім етті. Үкіммен келіспеген Әблязов бұл елден де кетіп қалып, бой жасырып жүрді. Наурызда ол апелляциялық шағым жазды. Қараша айында Ұлыбританияның апелляциялық соты ақпандағы үкімді күшінде қалдырды. Осы айда Лондон соты Мұхтар Әблязовтан қазақстандық БТА банктің пайдасына 2,1 миллиард АҚШ долларын өндіріп алу туралы үкім шығарды.

2013 жыл - Шілдеде Әблязов Францияның оңтүстігінен табылып, Украина сотының талабы бойынша ұсталды.

2014 жыл - Қаңтарда Франция соты Әблязовты Ресей мен Украинаға экстрадициялау туралы үкім шығарды. Сәуірде Францияның кассациялық соты экстрадициялау туралы үкімді тоқтатып тастады. Сәуірде Ұлыбританияның оған берген саяси баспананы жою туралы шешім қабылдайтыны хабарланып, кейін ол процесс тоқтап қалды. 25 қыркүйекте Лион апелляциялық соты Әблязовты экстрадициялау ісін қайта қарай бастады. 24 қазанда Лион соты оны Ресей мен Украинаға экстрадициялауға санкция берді.

2015 жыл - Наурызда Францияның жоғарғы кассациялық соты Әблязовтың өтінішін қанағаттандырмай тастады. Қазанда Әблязовты экстрадициялау туралы бұйрыққа Франция премьер-министрі Мануэль Вальс 17 қыркүйекте қол қойғаны белгілі болды.

​Қазақстан парламентінің депутаты Владислав Косарев Азаттыққа берген комментарийінде Әблязовтың Ресейден соң Қазақстанға да экстрадициялануы мүмкін екенін айтты.

- Әблязовты ұзақ ұстаған себебі - француздар оның қомақты капиталын біраз сілкіп көрді. Ұзақ бергілері келмеді, бөлісер ме екен деп. Ресей мен Украина онымен (Әблязовпен - ред.) арадағы мәселесін шешіп алғасын Қазақстанға да кезек тиеді. Әблязов өзін Қазақстанда саяси себеппен қуғындады деп көрсетіп келді. Қазір оның ісі халықаралық деңгейге шыққанда Қазақстанға саяси фон жасаудың қажеті де жоқ, - деді Владислав Косарев.

Ал оппозициялық саясаткер Әміржан Қосановтың пікірінше, Әблязов саяси себеппен қуғын көріп жатыр.

- Мұхтар Әблязовқа әрқалай қарауға болады, (көпшілік ол БТА банкінің қаржысын жымқырды дейді, бірақ анық дәлел жоқ), бір жайт анық - 2000 жылдардың басында-ақ ол Қазақстандағы саяси режимге қарсы шықты. Оппозициялық ҚДТ қозғалысын құрып, басқарды, сол үшін түрмеге отырып шықты. Сондықтан оны қудалаудың саяси себебі бар, - деді Әміржан Қосанов.

Қосанов Астана мен Мәскеудің саяси әріптес екенін, Қазақстанның Украинамен де жақын екенін, сол себепті Әблязовтың Қазақстанға да жеткізілуі мүмкін екенін айтады.

БТА Банкі директорлар кеңесінің бұрынғы төрағасы Мұхтар Әблязов 2013 жылы Францияда тұтқындалған еді. Оны экстрадициялауды Қазақстан, Ресей мен Украина қатар сұраған. Қазақстан билігі оны "банк басқарған кезінде 6 миллиард доллар жымқырды" деп айыптайды. Украина мен Ресей де бұрынғы банкирдің үстінен "қаржылық алаяқтық" жасады деген шағым түсірген.

Ал Әблязов Қазақстанда оны президент Нұрсұлтан Назарбаевтың режимін сынағаны үшін саяси астары бар себептермен қудалап отыр деп есептейді.

Былтыр халықаралық Amnesty International құқық қорғау ұйымы Франция билігін Мұхтар Әблязовті экстрадициялау ісінің сотта әділ қаралуын қамтамасыз етіп, оны Қазақстанға тапсыруы мүмкін елдерге экстрадицияламауға шақырған.

Материалды әзірлеуге Ержан Қарабек пен Светлана Глушкова қатысты

Оқырман пікірлері

XS
SM
MD
LG