Accessibility links

"Әблязовтың ұсталуы оппозицияны әлсіретеді"


Мұхтар Әблязов, қуғындағы олигарх, оппозициялық саясаткер.

Мұхтар Әблязов, қуғындағы олигарх, оппозициялық саясаткер.

Шілденің 31-і күні Мұхтар Әблязовтың Францияда ұсталғаны туралы хабарға қатысты қазақстандық азаматтық қоғам өкілдері Азаттыққа пікір білдірді.

Қуғындағы олигарх, оппозициялық саясаткер Мұхтар Әблязовты 31 шілдеде Ниццадағы үйінде жасырынып жатқан жерінен Францияның арнайы күштері ұстады. Бұл туралы Әблязовтың отбасының адвокаты Азаттыққа хабарлады. Тұтқындау кезінде Әблязовтың қасында Гауһар есімді қарындасы болған. Адвокат олигархты экстрадициялау туралы өтініштің нақты қай елден түскенін әзірше білмейтінін айтты.

Ұлыбританиялық The Financial Times басылымы 31 шілде күні Әблязовтың Ресейдің тапсырысы бойынша ұсталғанын хабарлаған.

Қазақстандық азаматтық белсенді, тәуелсіз журналист Сергей Дуванов Франция халықаралық құқық нормаларын ескере отырып Мұхтар Әблязовты Ресейге экстрадицияламайды деп ойлайды. Оның пікірінше, егер Әблязов Ресейге жеткізілетін болса, Қазақстаннан бір-ақ шығады.

- Ондай жағдайда Назарбаевтың саяси режимі негізгі қарсыласынан құтылады. Бұл - бір ғана мәселе. Екінші мәселе - қазақстандық демократиялық күштерге орны толмас нұқсан келеді. Өйткені Әблязов қазір Ақордаға барынша ашық қарсы шығып жүрген саяси алаңдағы жетекші ойыншы, - деді Дуванов Азаттыққа шілденің 31-і күні.

ӘБЛЯЗОВ ІСІ

2009 жыл - 2005-2009 жылдары "БТА банкін" басқарған Мұхтар Әблязов банкті Қазақстан үкіметі мемлекет меншігіне алған соң Лондонға шығып кетті.

2011 жыл - Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қатаң сыншысына айналған оппозициялық олигархқа Ұлыбритания саяси баспана берді. Қазақстан үкіметі Әблязовты 6 миллиардқа жуық АҚШ долларын жымқырды деп айыптап, Ұлыбритания сотына жүгінді. Ал Әблязов өзіне қатысты қозғалған істердің саяси астары бар деп мәлімдеді. Осы жылы Қазақстан Ұлыбританияға Әблязовты экстрадициялау туралы өтініш түсірді.

2012 жыл - Ақпанда Лондон жоғарғы соты Мұхтар Әблязовты "сотты құрметтемегені" үшін 22 айға қамауға алып, активтерін құрсаулауға үкім етті. Үкіммен келіспеген Әблязов бұл елден де кетіп қалып, бой жасырып жүрді. Наурызда ол апелляциялық шағым жазды. Қараша айында Ұлыбританияның апелляциялық соты ақпандағы үкімді күшінде қалдырды. Осы айда Лондон соты Мұхтар Әблязовтан қазақстандық БТА банктің пайдасына 2,1 миллиард АҚШ долларын өндіріп алу туралы үкім шығарды.

2013 жыл - Шілдеде Әблязов Францияның оңтүстігінен табылып, Украина сотының талабы бойынша ұсталды.

2014 жыл - Қаңтарда Франция соты Әблязовты Ресей мен Украинаға экстрадициялау туралы үкім шығарды. Сәуірде Францияның кассациялық соты экстрадициялау туралы үкімді тоқтатып тастады. Сәуірде Ұлыбританияның оған берген саяси баспананы жою туралы шешім қабылдайтыны хабарланып, кейін ол процесс тоқтап қалды. 25 қыркүйекте Лион апелляциялық соты Әблязовты экстрадициялау ісін қайта қарай бастады. 24 қазанда Лион соты оны Ресей мен Украинаға экстрадициялауға санкция берді.

2015 жыл - Наурызда Францияның жоғарғы кассациялық соты Әблязовтың өтінішін қанағаттандырмай тастады. Қазанда Әблязовты экстрадициялау туралы бұйрыққа Франция премьер-министрі Мануэль Вальс 17 қыркүйекте қол қойғаны белгілі болды.


Дувановтың ойынша, жергілікті құқық қорғаушылар Әблязовтың Ұлыбританияда саяси баспана алғанын ескеріп, оның Ресейге экстрадициялануына барынша теріс пікір айтады.

Ал қазақстандық оппозициялық саясаткер Жасарал Қуанышәлин "Еуропада қазақстандық оппозиция өкілдеріне қарсы әрекеттер жасалғанына" күйінеді.

- Бұл қалай болғанда жақсы жағдай емес. Әсіресе, соңғы кезде Еуропаның осы тұрғыда белсенділік танытып, Қазақстан оппозициясының өкілдеріне қарсы әрекеттер жасауы, соның ішінде әсіресе, Әблязовқа қарсы шаралар қолдануы адамды күйіндіреді. Әрине, бұл Қазақстандағы оппозицияның әлсіреуіне әсер етеді, - деді Қуанышәлин Азаттыққа.

Қазақстанның энергетика министрі болып қызмет атқарған Мұхтар Әблязов 2000 жылдардың басында оппозицияға өтіп, президент Нұрсұлтан Назарбаевтың сыншысына айналған еді. 2002 жылы Әблязов "заңсыз кәсіпкерлікпен айналысты" және "қызмет өкілетін асыра пайдаланды" деген айыппен 6 жылға сотталған. Бір жылдан соң президент рақымшылығы бойынша босап шыққасын 2005-2009 жылдар арасында ол БТА банкін басқарған.

2009 жылы шетелге қашқан Мұхтар Әблязов өзін саяси себеппен қуғын көруші деп санайды. Қазақстан билігі оған БТА банкінің қаржысын талан-таражға салып, аса ірі көлемде қаржылық алаяқтық жасады деген айып тағады.

Мұхтар Әблязовқа 2011 жылы Ұлыбритания саяси баспана берген болатын. 2012 жылы БТА банкінің шағымы бойынша Лондонның жоғарғы сотында қаралған іс кезінде сот отырысына келмегесін ол 22 айға сотталған болатын. Содан бері Әблязовтың қайда тұрып келгені белгісіз болған.

Бұған дейін 31 мамыр күні Әблязовтың әйелі мен қызын Италия полициясы Римде тұрып жатқан жерінен Қазақстанға депортациялаған болатын.

Материалды әзірлеуге Мақпал Мұқанқызы қатысты.

Оқырман пікірлері

XS
SM
MD
LG