Жезөкше бола жаздаған ауған қыз азаптан құтылды

Сахар Гүл есімді небәрі 15 жастағы ауған қыздың келін болып түскен қайын жұртындағы көрген адам шошырлық халіне халықаралық БАҚ назар аударған еді. Билік өкілдері Гүлді қорлағандарды ұзақ мерзімге соттаған соң оның жағдайы аздап жақсарды.

Кабулдың қалалық соты мамырдың 1-і күні 15 жасар келіншекті қамап ұстап, аяусыз қорлаған Гүлдің қайын атасын, қайын енесін және қайын бикесін 10 жылға соттады. Полиция осы іске байланысты күдікті деп табылған Гүлдің күйеуі мен ағасын әлі де іздестіріп жатыр.

Бағлан уәлаятының полициясы құпия келіп түскен ақпарат бойынша ізге түсіп, желтоқсан айында Гүлді құтқарғанда, ол тас қараңғы жертөленің еденінде ес-түссіз жатыр еді. Саусақтары сынған, бірнеше тырнағы мен шашының кейбір тұстары жұлынған. Әлжуаз денесінде тыртықтар мен көгерген іздер толып жатыр.

ЖАҢА ӨМІР

Оның әбден қалжырап, әлсірегені соншалық бірнеше апта бойы әрең сөйлеп жатса да, соттың үкімін естігенде жеңілдеп қалғанын айтты.
Азаттық радиосының тілшісіне сұхбат беріп отырып:

- Мен де олардың жазаланып, тырнақтарының жұлынғанын және мені ыстыққа күйдіргендей өздерін де ыстыққа күйдірсе екен деп тіледім. Мен олардан кек алғым келді, - деді ол.

Жас қыз қатты соққы жеп, депрессияға ұшырағандықтан, дәрігер әлі де оның әбден әлсіреген психологиялық ахуалын жіті бақылап отыр.

Өзінен жасы екі есе үлкен адамға қалың малға сатылып, тозақ өмірді бастан кешкен Гүлдің денесіндегі көптеген тыртық-жаралар жазылып қалды. Қазір ол тезірек ажырасып, алдына қойған мақсатына жеткісі келеді.

Қорланған ауған әйелдерін қорғайтын үкіметтік емес ұйымның Кабулдағы орталығынан пана тапқан Гүлдің көңілі қазір көтеріңкі.

Жаңадан қол жеткізген бостандығы оған қанат бітірген. Зорлықпен ұзатылған соң төртінші сыныптан тастауға мәжбүр болған мектептегі оқуын жалғастырып жатыр.

- Һәм оқимын, һәм құлшылық қылам. Көңілім қаласа, далаға шығып, достарыммен отырам. Шаршасам, жатып ұйықтаймын. Кей кездері қуыршағыммен ойнаймын. Мүмкіндік болып жатса отырып жазу жазам, мектептегі кітаптарымды оқимын. Түстен кейін мектепке сабаққа барам, - деді ол.

21-ҒАСЫРҒА ЖЕТКЕН ЖАБАЙЫЛЫҚ

Тәуелсіз адам құқықтары комиссиясының Ауғанстандағы әйелдер ісі бойынша басшысы Сурия Собранг Азаттық радиосының тілшісімен сөйлескенде Гүлдің басынан өткен оқиға әйелдерге жасалған қатігез қылмыстардың алдын алатын прецедент болады деп үміттенеді.

Собранг қатігездік көрген көптеген ауған әйелдерінің ісі сотта әділ қаралмайтынын айтады.

Оның айтуынша, мұндай соттарда көбіне қылмыскер ақталып кетеді, не болмаса сот оның қылмысын жеңілдетіп, қысқа мерзімге соттай салады. Я болмаса жеке мәселені елдің алдына шығарып, «моральдық қылмыс» жасады деп қиянатқа ұшыраған әйелдің өзін айыптайды.

- Сахар Гүлдің ісіне қатысты мына нәрсені айтуға тиіспін. 21-ғасырда қылмыстың мұндай түрі - адамзатқа қарсы жасалған қылмыс. Бұған қатысы бардың бәрі - қылмыскер. Ауғандықтар мұның неге апарып соғатынын білуі және одан сабақ алуы тиіс. Мен осы оқиға Ауғанстандағы мұндай қатігез қылмыстарға тоқтау салуы керек деп үміттенем, - деді Собранг.

Гүлді құтқарғандар оны тірі қалады деп ойламаған. Алайда ол аман қалды.
Бағландағы жергілікті ауруханада алғашқы медициналық көмек алған соң Гүл Кабулға жөнелтілді. Кабулда бірнеше ай қаралып, емделген соң қазір ол өз бетімен қозғалып, тамақ ішеді, емін-еркін сөйлей алады.

АЗАПТАН - АЗАТТЫҚҚА

Гүл өзі күйеуге берілген үйде өткізген алты айды қорқынышпен еске алады.
Үйленген, он баласы бар 35 жасар еркекке ағасының өзін қалай қалың малға сатып жібергенін баяндайды.

Гүлдің әкесі ертеректе қайтып, шешесі екінші рет тұрмыс құрғандықтан жалғыз өзі ағасын тоқтатуға қауқарсыз болған. Оның сөзінше, ағасы қалың малға бірнеше жүз доллар алған.

Ол күйеуі мен қайын жұртының өзін малай, әрі жезөкше болуға мәжбүрлегенін айтады. Гүл қарсылық білдіргенде, олар оны қысқашпен қинап, кабельмен сабап, денесіне ыстық темір басып, қала берді тоқпен қинаған.

- Олар мені еркектермен жаман істер жасауға итермеледі. «Егер айтқанды қылмасаң, өлтіреміз» деді. Олар: «Үйге еркектер әкелеміз, солармен бірге жатасың» деп бұйырды. Мен: «Олай жасамаймын, мен әлі баламын. Мына еркектердің бәрі менің әкем мен ағамдай адамдар ғой» дедім, - дейді.

Қазір Гүлдің жоспарлары көп. Оқуын бітіріп, тіпті елдің саяси істеріне араласуды армандайды. Ауғанстандағы әйелдерге қатігез, тұрпайы тәсілмен қарау дәстүрін тоқтатқысы келеді.

Бұл елде әйелді қорлап ұстау, зорлап үйлендіру – қалыпты жайт. Ауғанстан өзіне қол жұмсайтын әйелдер саны бойынша әлемде алдыңғы орында тұр.

Әзірше Гүл оқуды басынан бастауға мәжбүр. Өткен бірнеше апта ішінде ол мектеп пәндерін жеке өзі қайтадан қолға алып, Дари (парсы) әліппесін қайталап жатыр.

- Болашақта дәрігер және әйелдер белсендісі болғым келеді. Қазірше мен әліппе ғана оқып жатырмын. «Тәте», «көке», «аға» сияқты сөздерді жазуды меңгеріп алдым, - дейді ол.

(Материал Фруд Бежан мен Фареба Вахимидің мақаласы негізінде әзірленді).