Accessibility links

МИРАНДА ЕРЕЖЕСІ


МИРАНДА ЕРЕЖЕСІ

"Миранда ережесі" - Америка Құрама Штаттарында қолданылатын заң талабы, осы ережеге сәйкес, тәртіп сақшысы ұсталған адамға сол жерде құқықтары туралы айтып беруі тиіс әрі "айтқандарымды ұқтыңыз ба?" деген сұрағына "ұқтым" деп жауап алуға міндетті.

"Миранда ережесі" АҚШ конституциясының бесінші түзету талабын бұзып алынған түсініктер ретінде тергеу кезіндегі жауаптары іс материалдарынан алынып тасталған айыпталушы Эрнесто Миранданың есімімен аталады. "Миранда ережесі" өзіне қарсы куәлік етпеу құқығын қамтамасыз ету мақсатында 1966 жылы АҚШ жоғарғы сотының шешімімен енгізілген. Сол кезден бері құқықтарын түсіндірмей ұсталған адамнан тергеу кезінде алынған кез-келген ақпарат айғақ деп саналмауы мүмкін.

Түрлі штаттарда қолданылатын мәтінде айырмашылық бар, ең көп тараған мәтіні мынау: "Сіздің үндемеуге құқыңыз бар. Айтқандарыңыздың бәрі сотта сізге қарсы пайдаланылуы мүмкін әрі пайдаланылады. Адвокатыңыз тергеуге қатыса алады. Егер адвокаттың қызмет ақысын төлей алмасаңыз, оны мемлекет ұсынады. Қандай құқықтарыңыз бар екені сізге түсінікті ме?"

1970 жылдардан бері әлемнің көптеген елі АҚШ-тағы "Миранда ережесі" тәрізді ереже қабылдаған.

Қазақстан заңдарында "Миранда ережесі" 2015 жылғы 1 қаңтарда күшіне енген жаңа қылмыстық-процессуалдық кодекстің "Қылмыс жасады деген күдікті тұлғаны процессуалдық ұстау тәртібі" туралы 131-бабында қамтылған.

XS
SM
MD
LG