https://www.azattyq.org "Азаттық" - Шығыс Еуропа, ТМД елдері мен Орталық Азияға хабар тарататын "Азат Еуропа/Азаттық Радиосы" халықаралық медиакомпаниясының Қазақ қызметі. https://www.azattyq.org/Content/responsive/RFE/kk-KZ/img/logo.png https://www.azattyq.org kk Азат Еуропа / Азаттық радиосы 2019 RFE/RL, Inc. | Барлық құқықтары қорғалған 60 Mon, 23 Sep 2019 23:07:53 +0600 Pangea CMS – Азаттық ЕҚЫҰ жиынында сөйлеген Қазақстан өкілі "елде бейбіт митингі өткізуге бар мүмкіндік бар" деді. Польшадағы жиын өтіп жатқанда Қазақстанда бірнеше белсенді ұсталып, қамалып жатты. https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-peaceful-protest/30179680.html https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-peaceful-protest/30179680.html Mon, 23 Sep 2019 21:54:00 +0600 AzattyqTVЖАЛПЫ АРХИВAzattyqTV 21 қыркүйекте "өтпей қалған митингіде" полиция жүздей адамды ұстаған. Арыс қаласының маңындағы полигондағы жарылыстан зардап шеккен он сапердің халі. https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-azatnews/30179544.html https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-azatnews/30179544.html Mon, 23 Sep 2019 20:29:00 +0600 AzatNewsЖАЛПЫ АРХИВAzattyqTVБАС ТАҚЫРЫПТАРAzatNews Шеруге шыққан азаматтар балаларды саясатқа пайдаланды ма? Блогер Денис Кривошеев баласын әдейі шеруге алып шыққандарды ата-ана құқығынан айыруды ұсынды. Ал сәбимен алаңға шыққан отбасы "бұл - орынсыз талап" деп келіспей отыр. https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-children-at-the-protest/30179384.html https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-children-at-the-protest/30179384.html Mon, 23 Sep 2019 18:35:00 +0600 AzattyqTVЖАЛПЫ АРХИВAzattyqTVБАС ТАҚЫРЫПТАР Қыркүйектің 23-і күні Алматы қаласында әкімшілік жазаға тартылғандар қамауда отыратын Лобачевский көшесіндегі арнайы мекемеге бір топ адам барды. Олар "бейбіт митинг өткізу заңын бұзды" деп қамалған жақындарына тамақ әкелген. https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-protest-activists-arrested-police/30179320.html https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-protest-activists-arrested-police/30179320.html Mon, 23 Sep 2019 18:10:30 +0600 АДАМ ҚҰҚЫҚТАРЫЖАЛПЫ АРХИВСАЯСАТҚАЗАҚСТАНБАС ТАҚЫРЫПТАРАДАМ ҚҰҚЫҚТАРЫ Дүниежүзілік допингке қарсы агенттік (WADA) Ресейге Мәскеу зертханасындағы допинг сынамасы деректерін бұрмалау жайлы жорамалдарға байланысты түсініктеме беруге үш апта уақыт берген. Бұл туралы допингке қарсы ұлттық агенттіктер институтының басшысы Майкл Аскіге сілтеме жасап даниялық Sports Press басылымы хабарлады. Мәскеудің допингке қарсы зертханасы WADA ұйымының допинг сынамалары туралы деректерді бермес бұрын оларды өзгерткен болуы мүмкін деген күдікке іліккені туралы немістің Frankfurter Allgemeine басылымы да жазған. ARD телеарнасының хабарлауынша, WADA мәскеулік зертхана соңғы бір жарым жыл бойы ресейлік спортшылардың жүйелі түрде допинг қолданатынын жасыру мақсатында сынама туралы деректерді бұрмалап келген болуы мүмкін деп сезіктенеді. Бұған дейін британдық The Telegraph басылымы, егер допинг сынамалары туралы деректердің бұрмаланғаны расталса, онда Ресейдің допингке қарсы агенттігінің жұмысы уақытша тоқтатылып, ресейлік спортшылар 2020 жылы Токио Олимпиадасынан шеттетіледі деп жазды. Ресейдің олимпиада комитеті алдағы Олимпиада ойындарынан ұлттық құрама шеттетілуі ықтимал деген ақпаратқа байланысты түсініктеме беруден бас тартты. Ресейдің допингке қарсы агенттігі (РУСАДА) өкілдері батыс журналистері ресейлік спортшылар туралы «әдейі шу шығарады» деп санайды. 23 қыркүйекте Токиода өтетін жиында WADA ұйымы атқару комитетіне Мәскеудің допингке қарсы зертханасының қызметі туралы есеп ұсынылады деп хабарланды. https://www.azattyq.org/a/30179305.html https://www.azattyq.org/a/30179305.html Mon, 23 Sep 2019 17:53:52 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР 21 қыркүйекте Арыстағы қару-жарақ жоятын полигондағы жарылыста зардап шеккен үш сапердің жағдайы ауыр, біреуінің жағдайы орташа, алтауының халі тұрақты. Бұл туралы 23 қыркүйекте үкімет отырысынан кейін елдің қорғаныс министрі Нұрлан Ермекбаев хабарлады. "Арыстағы қару-жарақ қоймасында өте күрделі жұмыстары басталды.  Осы жұмыстар барысында әскери бөлімшеден жарылатын, жарылмайтын қару түрлерінің фрагменттері табылып жатыр. Оқ-дәрілер Арыстан 60 шақырым жерде орналасқан полигонда жойылып жатыр. Жергілікті тұрғындарға, Арыс қаласына қазір қауіп жоқ" деді Ермекбаев. 21 қыркүйекте Арыс қаласынан 60 шақырым жерде орналасқан полигонда оқ-дәрілерді жою кезінде он сапер жараланған. Олар әскери госпитальға жеткізілген. Осыдан үш айдай бұрын Түркістан облысы Арыс қаласындағы әскери қойма жарылып, төрт адам қаза тапқан. Ресми дерек бойынша, қоймадағы оқ-дәрінің 70 пайыздан астамы жарылып кеткен. Қаладағы тұрғын үйлердің басым бөлігі бүлінген. Осы оқиғадан соң елдегі әскери қоймалардың жағдайы мен қойма маңындағы тұрғындар қауіпсіздігі мәселесі көтеріле бастаған. Оқи отырыңыз: "Қару ескірген сайын қауіпті". Сарапшылар Арыстағы жарылыс жайлы Соңғы он жылда Арыс қаласында әскери қару сақталатын қоймаларда төрт рет жарылыс болып, бірнеше адам қазаға ұшыраған. Биыл маусымдағы жарылыстан кейін қорғаныс министрлігі әскери оқ-дәрінің "елдімекендерден аулақ жерге" көшірілетінін мәлімдеген.   https://www.azattyq.org/a/30179000.html https://www.azattyq.org/a/30179000.html Mon, 23 Sep 2019 15:03:29 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР 21 қыркүйекте Қазақстанда жүзге жуық адам ұсталған. Олардың тоғызы әкімшілік қамауға алынып, алтауына айыппұл салынды. Бұл туралы 23 қыркүйекте елдің ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаев мәлімдеді. Министрдің сөзінше, адамдар елдің 7-8 қаласында ұсталған. Тұрғымбаев адамдардың нақты қай қалаларда ұсталғанын ашып айтпады. Өткен сенбі күні Қазақстанда полиция ондаған азаматты ұстаған. Ұсталғандардың арасында билік жүйесіне қарсы наразылық білдіргендер, "саяси тұтқындарды" босатуды талап еткендер және "Қазақстан мен Қытайдың бірлескен жобаларына" қарсы шыққандар болды.  Ал 21 қыркүйектің алдында Қазақстан соты экстремистік ұйым деп танып, тыйым салған "Қазақстанның демократиялық таңдауы" (ҚДТ) қозғалысының лидері, 2009 жылдан бері шетелде тұрып жатқан қуғындағы бұрынғы банкир Мұхтар Әблязов жақтастарын 21 қыркүйекте жаппай көшеге наразылық шеруіне шығуға шақырған. Қазақстан бас прокуратурасы "рұқсат етілмеген митингіге қатысу заңсыз" екенін ескертіп, оған қатысқан азаматтардың "жазаланатынын" ескерткен.  Қазақстан билігі ұсталғандардың көбі "прокуратураның ескертуіне қарамастан, заңсыз митингіге шыққанын" айтады. Оқи отырыңыз: Болмаған митингі ондаған адамның ұсталуымен аяқталды Наурыз айында уақытша президент міндетін атқаруға кірісіп, 9 маусымда кезектен тыс өткен президент сайлауының ресми қорытындысы бойынша Қазақстан президенті болып сайланған Қасым-Жомарт Тоқаев батыс басылымдарына берген сұхбатында митингі туралы жаңа заң әзірлеу жоспары жайлы мәлімдеген. Президент қыркүйектің басында халыққа жолдауында "Конституцияға сәйкес, азаматтарымыз өз еркін білдіруге құқылы. Егер бейбіт акциялар заңды және елдің шырқын бұзуды көздемесе, онда белгіленген заң шеңберінде митингілерге рұқсат беріп, арнайы орын бөлу керек" деген. Алайда Тоқаевты сынайтындар оның шетел басылымдарына "жаңалық" деп отырғаны қолданыстағы заңда бар ереже екенін айтады. Ел заңына сай, азаматтар қандай да бір наразылық шарасына шығу үшін жергілікті биліктен арнайы рұқсат алуы тиіс. Биліктен рұқсат бермеген митингілердің бәрі "заңсыз" деп танылып, оның қатысушылары әкімшілік жауапқа тартылады. Батыс елдері мен құқық қорғаушылар Қазақстанның митинг туралы заңын халықаралық стандарттарға сай емес деп жиі сынайды. https://www.azattyq.org/a/30178937.html https://www.azattyq.org/a/30178937.html Mon, 23 Sep 2019 14:26:31 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР Шымкент соты 5 қыркүйек күні қаладағы Кең баба саябағында рұқсат етілмеген акцияға қатысқан жергілікті белсенділер Жарқынбек Сейтінбек, Айжан Жолдасова мен Орал Біләлиевтің әрқайсысына 50500 теңге (шамамен 130 доллар) айыппұл салды. Бұл ақпаратты 23 қыркүйекте Шымкент қалалық мамандандырылған әкімшілік соты растады. Әкімшілік соттың хабарлауынша, үш белсенді "бейбіт жиналыстар, митингілер, шерулер, пикеттер мен демонстрацияларды ұйымдастыру мен өткізу ережелерін бұзғаны" үшін әкімшілік жауапқа тартылған. Жарқынбек Сейтінбек пен Орал Біләлиевті 21 қыркүйекте таңертең Ордабасы ауданы Қайнарбұлақ ауылындағы туысының үйінен полицияға алып кетіп, сол күні сағат 16:00-де әкімшілік сот шешім шығарған. Сол күні күндіз Айжан Жолдасованы Шымкенттегі Иляев көшесінде ұстап, сотқа жеткізген. Сот шешімінен кейін Азаттық тілшісі сөйлескен Сейтінбек апелляциялық шағым жазбайтынын айтты. Жарқынбек Сейтінбек, Айжан Жолдасова мен Орал Біләлиев 5 қыркүйекте Шымкенттегі Кең баба саябағында "Қытай жобаларына" қарсы Жаңаөзен тұрғындарының талабын қолдау акциясына қатысқан. Наразылар елде "Қытай ықпалының күшейгенін" айтып, Қазақстан үкіметінің "қытай инвестициялық жобаларын" іс асыру туралы бірлескен жоспарына наразылық білдірген. Билік өкілдері Қытаймен бірлескен жобалар аясында жаңа жұмысқа орналасқандардың басым бөлігі қазақстандықтар екенін, жұртқа жобалар жайлы "ақпарат дұрыс жетпей жатқанын" мәлімдеген. 2-3 қыркүйекте Маңғыстау облысындағы Жаңаөзен қаласында жергілікті тұрғындар "Қытай жобаларына" қарсылық акциясын өткізді. Кейін Алматы, Нұр-Сұлтан, Ақтөбе, Семей, Шымкент және тағы басқа қалаларда жаңаөзендіктер талабын қолдаған акциялар өтті. Билік ол акциялар кезінде ешкімді ұстаған жоқ. Алайда сол кезде көзге түскен кей белсенділерді өткен аптадан бастап "митингі туралы заң ережесін бұзғаны" үшін жауапқа тарта бастады: кейбіріне айыппұл салып, кейбірін әкімшілік қамауға алды. Оқи отырыңыз: Қытай жобаларына қарсы шыққан бірнеше белсенді қамалды https://www.azattyq.org/a/30178812.html https://www.azattyq.org/a/30178812.html Mon, 23 Sep 2019 13:03:28 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР 21 қыркүйекте Қазақстан астанасында полиция елу шақты адамды көшеден ұстап, полиция бөлімшесіне жеткізген. Бұл туралы бүгін, 23 қыркүйекте ішкі істер министрлігінде өткен брифингте Нұр-Сұлтан полиция департаментінің бастығы Ерлан Сәденов хабарлады. "Прокуратура өкілдерінің бірнеше рет жасаған ескертуіне қарамастан, рұқсат етілмеген митингіге шығу туралы арандатуға ерген бірнеше азамат өзге адамдардың тыныштығы мен қауіпсіздігіне, жол қозғалысына қатер төндірген. Ішкі істер органдары қоғамдық тәртіпті бұзудың алдын алу үшін заңда қарастырылған шаралар қолданды" деді ол. Оның сөзінше, өткен сенбіде Нұр-Сұлтанда көшеден ұсталған 50 шақты азамат полиция бөлімшелеріне жеткізілген. "Олардың төртеуі әкімшілік жауапқа тартылды, қалғандары профилактикалық әңгімеден соң босатылды" деді Сәденов. Бұған дейін билік орындары 21 қыркүйекте Нұр-Сұлтан мен Алматыда 57 адамның ұсталғаны туралы ресми ақпарат таратқан болатын. Өткен сенбі күні Алматы, Нұр-Сұлтан мен Шымкентте "рұқсат етілмеген митингі" орнында полиция ондаған азаматты ұстаған. Оған дейін Қазақстан соты экстремистік ұйым деп танып, тыйым салған "Қазақстанның демократиялық таңдауы" (ҚДТ) қозғалысының лидері, 2009 жылдан бері шетелде тұрып жатқан қуғындағы бұрынғы банкир Мұхтар Әблязов жақтастарын 21 қыркүйекте жаппай көшеге наразылық шеруіне шығуға шақырған. Қазақстан бас прокуратурасы "рұқсат етілмеген митингіге қатысу заңсыз" екенін ескертіп, оған қатысқан азаматтардың "жазаланатынын" ескерткен. Оқи отырыңыз: Болмаған митингі ондаған адамның ұсталуымен аяқталды Өткен аптаның басынан бері Қазақстанның бірнеше аймағында ондаған белсендіні полиция шақырып, "рұқсатсыз шеруге шықпауды" ескерткен, ал 30-дан астам белсенді әкімшілік жазаға тартқан. Наурыз айында уақытша президент міндетін атқаруға кірісіп, 9 маусымда кезектен тыс өткен президент сайлауының ресми қорытындысы бойынша Қазақстан президенті болып сайланған Қасым-Жомарт Тоқаев батыс басылымдарына берген сұхбатында митингі туралы жаңа заң әзірлеу жоспары жайлы мәлімдеген. Президент қыркүйектің басында халыққа жолдауында "Конституцияға сәйкес, азаматтарымыз өз еркін білдіруге құқылы. Егер бейбіт акциялар заңды және елдің шырқын бұзуды көздемесе, онда белгіленген заң шеңберінде митингілерге рұқсат беріп, арнайы орын бөлу керек" деген. Алайда Тоқаевты сынайтындар оның шетел басылымдарына "жаңалық" деп отырғаны қолданыстағы заңда бар ереже екенін айтады. Қазақстанда биылғы жылы бейбіт шерулер мен митингілер жиілеген. Мұндай акциялардың басым бөлігі шеруге қатысқандарды ұстап, әкімшілік қамауға алу және айыппұл салумен аяқталған. Елде билік рұқсат бермеген митингілердің бәрі "заңсыз" деп танылып, оның қатысушылары әкімшілік жауапқа тартылады. Батыс елдері мен құқық қорғаушылар Қазақстанның митингілер туралы заңын халықаралық стандарттарға сай емес деп жиі сынайды. https://www.azattyq.org/a/30178773.html https://www.azattyq.org/a/30178773.html Mon, 23 Sep 2019 12:25:07 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР АҚШ мемлекеттік хатшысы Майк Помпео барлық елдерді этникалық ұйғырларды Қытайға бермеуге шақырды. Помпео Қытайда ұйғырларға қуғын-сүргін қаупі төнеді дейді. 22 қыркүйекте жасаған мәлімдемесінде Помпео Қытайдың солтүстік-батысындағы Шыңжаң аймағында жүргізіп отырған саясатын Пекин "террорға қарсы күрес" деп сипаттағанымен, шын мәнінде ол азшылықтың мәдениеті мен дінін "жою" әрекетіне айналғанын айтқан. "Қытайдың Шыңжаңдағы репрессиялық науқанының терроризммен күреске қатысы жоқ екенін айтқым келеді. Мәселе Қытайдың өз азаматтарының (сәйкестілігін) жоюға тырысып жатқанында болып отыр. Біз барлық елдерді Қытайдың ұйғырларды өзіне беру туралы талабына қарсылық білдіруге шақырамыз" деді Помпео. Помпео бұл мәлімдемесін Орталық Азиядағы бес мемлекет - Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан мен Түркіменстан сыртқы істер министрлерімен БҰҰ Бас ассамблеясының сессиясы аясында кездескеннен кейін жасады. БҰҰ сарапшылары мен белсенділердің айтуынша, Шыңжаңда кемінде миллион ұйғыр мен негізінен мұсылман дінін ұстанатын өзге де азшылық өкілдерін мәжбүрлі түрде "саяси тәрбиелеу лагерьлерінде" ұстап отыр. Пекин оларды "білім орталықтары" деп атайды. Шыңжаңда ұйғырлар, қазақтар, қырғыздар, татарлар мен өзге де байырғы ұлттар өкілдерін (негізінен мұсылмандар) жаппай ұстап, "саяси тәрбиелеу лагерьлеріне" жібергені туралы ақпарат 2017 жылдың ортасынан бастап тараған. 2000 жылдардың басында Қазақстан мен Қытай терроризм, сепаратизм мен экстремизмге қарсы күресте өзара ынтымақтастық туралы келісімге қол қойған. 2013 жылы Қазақстан Қытаймен сотталған азаматтарды беру туралы екіжақты келісімді бекіткен. https://www.azattyq.org/a/30178712.html https://www.azattyq.org/a/30178712.html Mon, 23 Sep 2019 11:32:05 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев БҰҰ Бас ассамблеясының 74-сессиясына қатысуға Нью-Йоркке (АҚШ) бар​ды. Бұл туралы 23 қыркүйекте қазақстандық мемлекеттік телеарналар хабарлады. 25 қыркүйекке дейін жалғасатын сапар барысында Тоқаев БҰҰ бас хатшысы Антониу Гутерришпен, кейбір мемлекет және үкімет басшыларымен, халықаралық ұйым жетекшілерімен, ірі компания өкілдерімен және басқалармен кездеседі деп жоспарланған деп жазды президенттің баспасөз хатшысы Берік Құрманғали Facebook әлеуметтік желісіндегі парағында. БҰҰ Бас ассамблеясы 74-сессиясының жұмысына ұйымға мүше 196 елдің делегациясы, жүзге жуық мемлекет басшылары, 80-нен астам үкімет және сыртқы саясат мекемелерінің жетекшілері қатыспақ. Қазақстан президенті БҰҰ бас ассамблеясының "Кедейлікті жою, сапалы білім беруді және климатты сақтау іс-қимылдары мен жан-жақты тәсілдерді ілгерілету үшін көпжақты күш-жігерді шоғырландыру" тақырыбымен өтетін жалпы пікірсайысында баяндама жасайды деп хабарланды. Қазақстан президенті ретінде Қасым-Жомарт Тоқаев АҚШ-қа алғаш рет сапармен барды. Ол бұрын БҰҰ бас хатшысының орынбасары болып істеген.   https://www.azattyq.org/a/30178672.html https://www.azattyq.org/a/30178672.html Mon, 23 Sep 2019 10:45:48 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР Африканың теңіз қарақшылары Камерун жағалауынан ұрлап әкеткен Ресей теңізшілерін босатты. Бұл туралы хабарлаған РИА Новости ресейлік теңізшілерге жұмыс беруші компанияның дерегіне сүйенген. Ақпаратты Ресейдің Камерундағы елшілігі де растаған. Германияға жеткізілген теңізшілер Ресейге қыркүйектің соңында оралуы мүмкін. Антигуа мен Барбуда туымен жүрген "Мармалайта" жүк кемесі Германия компаниясына тиесілі. Теңіз қарақшылары "Мармалайтаға" тамыздың 15-іне, түнде Дуала қаласының портында шабуыл жасаған. Кеменің өзін қалдырып, сегіз адамды кепілге алған, оларды босату үшін ақша талап еткен. Оның үшеуі Ресей, төртеуі Филиппин, біреуі Украина азаматы. https://www.azattyq.org/a/30178651.html https://www.azattyq.org/a/30178651.html Mon, 23 Sep 2019 10:15:02 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР "Жыныстық сипаты өзгеше" әйелдерді қоғам жатсынады, мүмкіндігінше шеттетуге тырысады. ЛБК (лесби, бисексуал, квир) қауымының құқығын қорғаумен айналысқысы келетін ұйым ресми тіркеуден өте алмай отыр. Құқық қорғаушының пікірінше, билік адам құқығына "азшылық көпшілікке бағынуы тиіс" деген ұстаныммен қарайды. https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-feminita-feminist-group-denied-registration/30178643.html https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-feminita-feminist-group-denied-registration/30178643.html Mon, 23 Sep 2019 10:00:56 +0600 АДАМ ҚҰҚЫҚТАРЫЖАЛПЫ АРХИВСАЯСАТҚАЗАҚСТАНБАС ТАҚЫРЫПТАРАДАМ ҚҰҚЫҚТАРЫ Павлодар облысындағы Баянауыл ұлттық паркі аумағындағы далада өрт жалғасып жатыр деп хабарлайды жергілікті басылымдар. Облыстық төтенше жағдайлар қызметінің хабарлуынша, өртті сөндіруге 100 шақты адам, оннан астам техника жұмылдырылған. Баянауыл облыстық әкімдігі баспасөз қызметінің хабарлауынша, даладағы өртті сөндіруге жексенбі күні Өскеменнен "Қазавиаорманкүзет" кәсіпорнының МИ-8 тікұшағы жеткен. Дүйсенбі күні тағы бір тікұшақ келуі тиіс. Бұған қоса Павлодар қаласынан өрт шыққан ауданға қосымша төрт техника жіберілген. Алдын ала мәлімет бойынша, 22 қыркүйекте күндіз Баянауыл ұлттық паркінің аумағындағы 2,5 гектарға жуық орманды алқапта қураған ағаш пен шөп өртенген. https://www.azattyq.org/a/30178589.html https://www.azattyq.org/a/30178589.html Mon, 23 Sep 2019 08:17:43 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР 22 қыркүйекте Гонконгте шерушілер Қытай туын таптап, сауда орталығындағы бақылау камералары мен өзге заттарды сындырып, шақты. Оқиға орнына барған полиция қызметкерлері оларға көзден жас ағызатын газ шашты.   BBC-дің жазуынша, "рұқсат етілмеген акция" 22 қыркүйекте қаладағы New Town Plaza сауда үйінде бейбіт түрде басталған. Интернетте тараған видеода наразылардың Қытай туын таптап, қалдық жәшігіне салып, суға тастап жібергені көрінеді. Ақпарат бойынша, олар билікшіл кәсіпкерлер бизнесін бүлдіруге тырысқан. Бұдан соң ОМОН жасақтары сауда орталығы мен оған жалғасып жатқан Шатин станциясын жапқан. Көшеде наразылар тротуарларды бұзып, өздеріне газ шашқан полицейлерге тас лақтырған. Шерушілер сауда орталығы алдында баррикада құрып, от қойған. Оқиғадан қанша адам зардап шеккені әзірге айтылмады. Бұған дейін шерушілердің Гонконг халықаралық әуежайында "наразылық өткізуге" тырысқаны жайлы хабарлама шыққан. Бірақ полиция қауіпсіздік шараларын күшейтіп, әуежай бағытындағы қозғалысты шектеген. Қытай коммунистік партиясы 70 жылдығын атап өту қарсаңында Гонконгте наразылық жалғасып жатыр. Үш айдан астам уақыттан бері өтіп жатқан акция әуелі тұтқындарды Қытайға экстрадициялау туралы заң жобасына қарсылықтан туғанымен, уақыт өте келе белсенділер талабы көбейе түсті. Қазір олар Гонконг басшысын Пекин емес, қала тұрғындарының өзі сайлай алатындай құқық беруді, ұсталған наразыларды босатуды, толқу кезінде жұртты күшпен таратқан полицияның әрекетін тергеуді талап етеді. Ал Пекин наразылық акцияларын "терроризмге ұқсайды" деп сипаттап, "тәртіпсіздік пен қауіп Гонконгтен Қытайдың басқа аумақтарына өтіп кетсе, шұғыл шара қабылдайтынын" айтқан. Бұған дейін Қытайдың Гонконг шекарасына жақын маңға әскер жібергені туралы хабар тараған. Ұлыбритания Гонконгты 1997 жылы Қытайға қайтарып берген. Гонконг – Қытайдың ерекше әкімшілік аймағы болып саналады, бірақ "бір ел – екі жүйе" принципімен жүреді. Гонконгтың өз заңы бар, елдегі азаматтардың құқығы Қытаймен салыстырғанда жақсы қорғалады. Гонконг "қылмыскерлерді, я күдіктілерді экстрадициялау туралы" 20 елмен келісім жасасқан. Олардың арасында АҚШ, Ұлыбритания бар. Ал Қытай мен Гонконг бұл келісімді 20 жылдан бері талқылап келеді. https://www.azattyq.org/a/30177674.html https://www.azattyq.org/a/30177674.html Sun, 22 Sep 2019 18:51:20 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР Қыркүйектің 21-і күні Қазақстанның бірнеше қаласында "рұқсат етілмеген митингі" орнында полиция ондаған азаматты ұстады. Кейбір саяси сарапшылар президент Тоқаев "азаматтардың бейбіт жиын өткізуге құқығы бар деп алып, бәрін қамады" десе, кейбірі "митинг жайлы жаңа жоба жақында кеңеске түседі, әзірге ескі заңға бағына тұрайық" деген пікір айтады. https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-protest-reaction/30177527.html https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-protest-reaction/30177527.html Sun, 22 Sep 2019 17:02:34 +0600 САЯСАТЖАЛПЫ АРХИВСАЯСАТБАС ТАҚЫРЫПТАР Жергілікті билік рұқсат еткен пикеттер мен митингілер Ресейдің 20 қаласы мен елді мекенінде өтіп жатыр. Бір ғана Архангельскі облысында оннан астам акция өтті, онда экобелсенділер Шиес станциясында ірі қалдық полигонын ашуға қарсылық танытты. Жақында осыған ұқсас акциялар Мәскеу, Новосибирскі, Владивосток және Сібір мен Қиыр Шығыстағы бірқатар қалаларда болған.   "Шиес полигоны" мәселесі Ресейдің өзге аймағында өткен наразылықтарда да айтылды. Бұл жалпыресейлік акцияның негізгі тақырыптарының бірі.  Бұл шара жұма, 20 қыркүйекте өткен климаттың өзгеруіне байланысты Дүниежүзілік акциямен сабақтас. Оған әлемнің түкпір-түкпірінен миллионнан астам адам (арасында студенттер, мектеп оқушылары да бар) қатысып, биліктен ғаламдық жылынумен күрес бойынша кешенді шара қолдануды талап етті. Ең ірі акция АҚШ-та өтті. Оған швед оқушысы, атақты экобелсенді Грета Тунберг қатысты.  https://www.azattyq.org/a/30177474.html https://www.azattyq.org/a/30177474.html Sun, 22 Sep 2019 14:12:41 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР Египетте бірнеше қалада жүздеген адам көшеге шығып, президент Әбдел Фаттах әл-Сисидің отставкаға кетуін талап етті. Египеттің экономикалық және әлеуметтік құқықтар орталығының дерегінше, 21 қыркүйекте полиция ондаған адамды ұстаған. Олардың арасында екі журналист бар. Зардап шеккендер жайлы ақпарат хабарланбады.  Көшеге шыққандардың көбіне полиция көзден жас ағызатын газ шашып, таратып жіберген.  Бұған дейін қазіргі билік оппоненті, жақында елден қашып кеткен қуғындағы бизнесмен Мұхаммед Әли интернет арқылы халыққа үндеу жолдап, үкімет пен әскерилерді "жемқор" деп айыптап, халықты көшеге шығуға шақырған. Ал әл-Сиси бұл айыптауларды жоққа шығарды. Бизнесменнің үндеуінен кейін халық қатарынан екі күн наразылыққа шығып, билікке талаптарын айтты. Бақылаушылар халық толқуына әл-Сиси үкіметінің билікті сынаған белсенділерді қуғындауы да себеп болғанын айтады. Бұрынғы генерал, қазіргі президент Әбдел Фаттах әл-Сиси режимі тұсында құқық қорғаушылар белсенділерді қуғындау, азаптау, пікір еркіндігін шектеу фактілері барын айтқан. Human Rights Watch адам құқығын қорғау ұйымы 21 қыркүйекте Египет билігін азаматтардың бейбіт жиын өткізу құқығын сақтауға шақырды.  https://www.azattyq.org/a/30177397.html https://www.azattyq.org/a/30177397.html Sun, 22 Sep 2019 12:23:56 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР АҚШ президенті Дональд Трамп Таяу Шығысқа қосымша әскер жіберуді мақұлдады. Пентагонның хабарлауынша, америкалық әскерилер Сауд Арабиясы мен Біріккен Араб Әмірліктеріндегі (БАӘ) әуе қорғанысы кешенін күшейтпек.  АҚШ қорғаныс министрі Марк Эспердің айтуынша, саудиялықтар мен БАӘ өтінішіне "жауап" ретінде осындай шешім қабылданып отыр және оның мақсаты - қорғанысты күшейту. Бұл сонымен бірге аймақта АҚШ ықпалын күшейту жолындағы алғашқы қадамдардың бірі ғана.  АҚШ қорғаныс министрлігінің өкілі Джозеф Данфорд нақты қанша сарбаздың Таяу Шығысқа жөнелтілетінін ашып айтпады. "Толық ақпаратты министрлік келесі аптада хабарлайды" деп қысқа қайырды.  Бір апта бұрын Сауд Арабиясының шығысында Saudi Aramco компаниясының мұнай нысандарына зымыран және дрон шабуылы жасалып, соның cсалдарынан елдегі шикі мұнай өндірісі екі есеге азайған. АҚШ мемлекеттік хатшысы Майк Помпео шабуылды "соғыс қимылы" ретінде бағалау керек деді. Вашингтон мен Эр-Рияд шабуылды Ираннан көрді.   Сарапшылардың бағалауынша, Трамп әкімшілігінің қосымша әскер жіберу туралы шешімі Вашингтонның "күш қолдану мәселесінде" әлі түпкілікті шешім қабылдамағанын көрсетеді. Жақында Трамп Иранның ұлттық банкіне санкция салынғанын хабарлаған. https://www.azattyq.org/a/30177372.html https://www.azattyq.org/a/30177372.html Sun, 22 Sep 2019 11:34:34 +0600 ЖАҢАЛЫҚТАРЖАҢАЛЫҚТАР Күнделікті қарбалас шаруамен жүргенде Азаттықтағы маңызды мақалаларды, видеорепортаждарды, фотогалереяларды көрмей қалуыңыз мүмкін. Осы аптада сайтымызда шыққан жеті үздік хикаяны қаперлеріңізге тағы бір мәрте саламыз. https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-the-best-articles-of-the-week/30177359.html https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-the-best-articles-of-the-week/30177359.html Sun, 22 Sep 2019 11:10:10 +0600 ҚАЗАҚСТАНЖАЛПЫ АРХИВҚАЗАҚСТАНБАС ТАҚЫРЫПТАР