Accessibility links

«Алматының тарихи орталығын сақтау» қозғалысы құрылмақшы


Алматыда құлатылатын үйлерге қарсы кезекті қоғамдық ұйым – «Алматының тарихи орталығын сақтау» қозғалысы құрылатындығы мәлім болды. Бұл ұйымға кірген белгілі мәдениет, қоғам қайраткерлері қала орталығындағы 1930-шы жылдары салынған үйлердің тарихи маңызы бар екенін айтып, олардың алынып тасталуына өз наразылықтарын білдірді. Ал «Алматы-жер» кәсіпорнының өкілдері бұл үйлерді құлату туралы шешім әлі шықпағандығын алға тартады.

Жазушы Қалмұқан Исабаевтың Алматы қаласы Фурманов көшесіндегі 124-ші үйде тұрғанына 40 жылға жуық уақыт болыпты. Ол өзі тұратын үйдің құрылысы, сәулеті айрықша екендігін айтады:

- Үй кірпіштен салынған. Жертөлесінің қалыңдығы 1 метрден асады, ал бірінші қабат 1 кірпіш жұқа, келесі қабат тағы бір кірпіш жұқа. Осылай салынған үй 70 жыл ішінде бір мызғыған жоқ!

Жазушы тұратын 124-ші үйден өзге жаңа зәулім үй салатын құрылыс компанияларының назарына 118/128, 120-сыншы үйлер де іліккен. Бастамашылардың айтуынша, бұл үйлерде кезінде Жамбыл Жабаев, Мұхтар Әуезов, Күләш Байсейітова, Бауыржан Момышұлы тұрған. Халық әртісі Бибігүл ТӨЛЕГОВА бұл үйлерді тарихи ғимараттар қатарына қосады:

- Тек қана осы жер Алматының исі де, Алматының түрі де! Бұл үйлер шынымен тарихи үйлер. Бұрынғыны жоғалтып, біз қазір қалай күн көреміз? Ертең немерелеміз сұрағанда не дейміз?..

Бірақ «Алматы-жер» мемлекеттік кәсіпорын директорының орынбасары Любовь БУРУМБАЕВА өздерінің Алматы қаласы тарихи маңызын анықтайтын жоба жасаған инситуттан хат алғандарын, ал онда қандай үйлердің тарихи ескерткіш болып табылатындығы көрсетілген деп отыр.

- Алматыдағы 89 үй тарихи-сәулет ескерткіші болып танылған. Аталмыш үйлер бұл тізімге кірмейді. Бірақ институт бұл үйлер қаланың 20-шы-30-шы жылдардағы тарихи-әлеуметтік, мәдени кезеңін көрсететіндіктен, оларды сақтау керек дейді. Бірақ біз ол үйлердің сақталуына жауап бермейміз. Егер ол үйлерді сақтаса, мен де разы болатын шығармын. Бірақ басқа шешім қабылданса... Тағы айтамын, «Алматы-жер» - тек орындаушы орган, - дейді «Алматы-жер» кәсіпорны директорының орынбасары Любовь Бурумбаева.

Алайда, жазушы Қалмұхан Исабаев өздеріне «Алматы-жер» мемлекеттік кәсіпорнынан қызметкерлер жиі келіп, мазаларын алып отырғандығын жеткізді:

- Бізге күнде қағазбен келеді! Тасмағамбетовтің атын айтып, қоқан-лоққы көрсетеді. «Алматы-жердің» Конституцияда да, мұрада да шаруалары жоқ!

Сондай-ақ бастамашылардың айтуынша, үйлердің подъездерінде «мемлекет қажеттілігі үшін жер учаскелерін алу бойынша дайындық жұмыстары туралы» деген хабарландырулар пайда болған. Ал жекеменшік «Темір плюс» құрылыс компаниясы Дінмұхаммед Қонаев тұрған үйдің қарсысында «Алматы-жермен» бірлескен ортақ офисін орналастырған. Алайда, «Алматы-жер» кәсіпорын басшылығы мұның бәрін жоққа шығарады. Любовь Бурумбаеваның айтуынша, «Алматы-жер» кәсіпорнының атын жамылып отырған жекеменшік құрылыс компаниясына да, егер нақты фактілер анықталса, тұрғындарға қысым көрсеткен «Алматы-жер» қызметкерлеріне де қатаң шара қолданылады.

Ал Алматы сәулетшілер одағының төрағасы Сергей Мартемьянов қала орталығының қаз-қалпында сақтаудың тарихи маңызы бар екенін айтады. Бұл ретте ол Париж бен Санкт-Петерборды мысалға келтіреді.

- Мен Парижде 1830-шы жылы қойылған сәкіде отырдым. Біз болсақ, жаңалық енгіземіз деп өзімізде бар қайталанбас, ұлы нәрселерден бас тартамыз. Керісінше қаламыздың тарихи ядросын сақатап қалуымыз керек! - дейді Сергей Мартемьянов.

Бұл орайда ол қаланың орталығын сақтау бойынша жобаларға арналған конкурс жариялауды ұсынады. Ал бастамашылардың өздері жұмыстарын жаңадан құрылған «Алматының тарихи орталығын сақтау» қозғалысы аясында жалғастырмақ.

AzattyqTV

Аудиоподкаст

XS
SM
MD
LG