Теміржол "тербеген" Сауран

29 тамыз 2017 жыл, 15:48

Қуанышбек ҚАРИ

Бүгінде саз қабырғалары құлап, кейбір тұстары ғана қалқиып қалған Қазақстандағы ежелгі қалалардың бірі Сауран қамалының атауы деректерде 10 ғасырдан бастап ұшырасады. Кейбір деректерде 14 ғасырда Ақ Орда мемлекетінің астанасы болғаны айтылады. Қазір Сауран қамалының ішкі бөлігінің кейбір тұсына археологиялық қазба жұмыстары жүргізіліп, қорған қабырғасы консервацияланып қойылған. Жеті қорғаныс мұнарасы болған деп есептелетін қамалдың ұзындығы 2360 метрге жетеді. Қамалдың солтүстік жақ бетінде сақталған мұнараларының биіктігі 6 метрге дейін жеткені айтылады. Қорған сыртында заманында қорғаныс үшін қазылған ордың орны байқалады.
Сауран Қызылорда және Оңтүстік Қазақстан облыстарының шекарасында, Түркістан қаласынан 45 км жерде орналасқан. Қабырғаларының негізгі бөлігі мүжіліп құлап, кейбір тұстары тегіс болмаса да сақталған. Кезінде "Жібек жолы" бойындағы қалалардың бірі болған Сауран қамалының түбінен қазір халықаралық теміржол желісі және халықаралық Батыс Қытай - Батыс Еуропа күрежолы басып өтеді.

Түгел оқыңыз Қысқарту

2 Қамалдың салыстырмалы түрде сақталған бөлігінің іштен қарағандағы көрінісі. Мұның сырт жағынан теміржол және автомагистраль өтеді.

3 Сауран қамалының сыртқы көрінісі. Қамал қалдығының алдында мал жайылып жүр. Бұл - әдеткі үйреншікті көрініс.

4 Қамал қабырғасы мен оның түбіндегі ордың орны.

5 Сауран қамалының түбіндегі теміржолмен кетіп бара жатқан пойыз. Оның ар жағында автомобиль магистралі көрінеді.

6 Қамал қабырғаларының бірінің ішінен қарағандағы көрініс. Қорған сыртында мұнай өнімдерін артқан жүк составы кетіп барады.

7 Сауран қамалы қалдығына кіріп-шыққан қазіргі көліктер салып тастаған қаражол.

9 Қамалдың сақталған бөлігі консервацияланып қойылғанымен, кейбір тұстарының жігі ашылып барады.

10 Сауран қамалының дарбазасы тұсындағы қабырғаның үстінде есекпен кетіп бара жатқан адам.

11 Сауран қаласы орнын аралауға келген туристер қамалдың үстін таптап соқпақ қылып тастағаны байқалады.

12 Қамал ішінде археологтар аршыған қала көшесі.

13 Сауранның археологиялық қазба жұмыстары жүргізілген бөлігі. Суретте археологтар қалпына келтіруге тырысқан ғимараттардың бірінің аркасы да көрінеді.

14 Сауран қамалының ішіндегі қазбадан кейін аршылып алынған ғимарат орны.

15 Қазбадан табылған қыш бұйымдардың қалдығы.

16 Сауран қамалының ішінде жиі кездесетін "ешкіемер" деп аталатын кесірткенің бір түрі.

Қуанышбек ҚАРИ

"Азаттық-70", "Азаттық толқынында" подкастарының және "Шайхана" блогының авторы. Азаттықтың Алматы бюросының бас редакторы болған. Әл-Фараби атындағы ҚазМҰУ-дің журналистика факультетін бакалавр дәрежесімен, Тегеран университеті парсы әдебиеті факультетін магистр дәрежесімен тәмамдаған.

Иран телерадиобірлестігі әлемдік қызметінде тілші, кейін қазақстандық бірнеше БАҚ-тың Ирандағы тілшісі қызметтерін атқарған. Қазақстандық ақпарат агенттіктерінде, газет-журналдарда тілші, бөлім меңгерушісі, бас редактордың бірінші орынбасары болған.