Accessibility links

Жер аударылған немістер шығармашылығы

Қарағанды мен Тараз мұражайларынан Қазақстанда әр жылдары тұрған 13 неміс суретшісі салған картиналар Алматыға бір аптаға әкелінді.

Бұл шығармалардың кейбірінің авторлары – сталиндік репрессияға іліккен саяси тұтқын ретінде немесе Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары «неміс ұлтының өкілі» болғаны үшін Қазақстанға жер аударылғандар. Кейбіреуі Қазақстанда соғыстан кейін туып-өскен. Көрмеге неміс суретшілерінің қолынан шыққан 161 туынды қойылған. Авторлардың арасында – Генрих Фогелер, Владимир Эйферт, Артур Фонвизин, Павел Фризе, Леонид Брюммер, Юрий Гуммель, Леонид Гамбургер, Виктор Буш және басқалар бар. Алматының орталық мемлекеттік мұражайында ашылған «Қазақстандағы неміс суретшілері» көрмесі қазанның 8-іне дейін жұмыс істейді.
Түгелін оқыңыз

Генрих Фогелердің (1871-1942 жж.) «Революция күрескерлеріне жәрдемдесу халықаралық ұйымының отырысы» атты бұл картина 1924 жылы салынған. Германия компартиясының мүшесі болған Фогелер 1931 жылы СССР-ге қоныс аударған. Германияда билік басына Адольф Гитлер келген сәттен бастап ол саяси эмигрантқа айналған. Мәскеуде тұрып, жұмыс істеген Фогелер ұлты неміс болғаны үшін 1941 жылы қыркүйекте Қазақстанға жер аударылған. Қарағанды түбінде ауылдық ауруханада аштық пен дерт меңдеп қайтып болған. Оның нақты қай жерге жерленгені белгісіз. Генрих Фогелердің Қазақстанға жер аударылғаны қалың жұртшылыққа тек 1980-жылдардың соңында ғана белгілі болған. Қарағандыда Фогелерге орнатылған ескерткіш бар. Қарағанды мұражайында оның үш еңбегі сақтаулы тұр. Олар Мәскеуде, суретшінің ұлынан сатып алынған. Бұл суреттердің барлығы Алматыдағы көрмеге қойылды.
1

Генрих Фогелердің (1871-1942 жж.) «Революция күрескерлеріне жәрдемдесу халықаралық ұйымының отырысы» атты бұл картина 1924 жылы салынған. Германия компартиясының мүшесі болған Фогелер 1931 жылы СССР-ге қоныс аударған. Германияда билік басына Адольф Гитлер келген сәттен бастап ол саяси эмигрантқа айналған. Мәскеуде тұрып, жұмыс істеген Фогелер ұлты неміс болғаны үшін 1941 жылы қыркүйекте Қазақстанға жер аударылған. Қарағанды түбінде ауылдық ауруханада аштық пен дерт меңдеп қайтып болған. Оның нақты қай жерге жерленгені белгісіз. Генрих Фогелердің Қазақстанға жер аударылғаны қалың жұртшылыққа тек 1980-жылдардың соңында ғана белгілі болған. Қарағандыда Фогелерге орнатылған ескерткіш бар. Қарағанды мұражайында оның үш еңбегі сақтаулы тұр. Олар Мәскеуде, суретшінің ұлынан сатып алынған. Бұл суреттердің барлығы Алматыдағы көрмеге қойылды.

Қазақстандағы «Возрождение» немістер қоғамдық бірлестіктері ассоциациясының төрағасы Александр Дедерер (ортада) ассоциациясы мүшелері және Қарағанды қаласының бейнелеу өнері мұражайының бас маманы Дәмелі Қадырқұловамен (сол жақта) әңгімелесіп тұр.
2

Қазақстандағы «Возрождение» немістер қоғамдық бірлестіктері ассоциациясының төрағасы Александр Дедерер (ортада) ассоциациясы мүшелері және Қарағанды қаласының бейнелеу өнері мұражайының бас маманы Дәмелі Қадырқұловамен (сол жақта) әңгімелесіп тұр.

Көрмеге қойылған туындылардың көбі – 123 шығарма Тараз қаласынан әкелінді. Олардың авторы Леонид Брюммер (1899-1972 жж.) Украинаның Херсон қаласында туған. Ол екінші дүниежүзілік соғыстың алдында Қабардин-Балқар елінің орталығы Нальчик қаласында тұрған. 1941 жылы неміс ұлты өкілі ретінде Павлодар облысына жер аударылған. Өмірінің соңғы жылдары Жамбылда өткен. Өз қолынан шыққан мыңнан аса шығарманы және басқа суретшілердің 20-дан астам жұмысын, сонымен бірге өнер жайындағы өзінің бай кітапхана қорын Жамбыл облыстық өлкетану мұражайына мұраға қалдырған. 2002 жылы Германия елшілігінің қолдауымен Таразда Леонид Брюммердің көркемсурет мұражайы ашылған. Суретте: Леонид Брюммердің автопортреті.
3

Көрмеге қойылған туындылардың көбі – 123 шығарма Тараз қаласынан әкелінді. Олардың авторы Леонид Брюммер (1899-1972 жж.) Украинаның Херсон қаласында туған. Ол екінші дүниежүзілік соғыстың алдында Қабардин-Балқар елінің орталығы Нальчик қаласында тұрған. 1941 жылы неміс ұлты өкілі ретінде Павлодар облысына жер аударылған. Өмірінің соңғы жылдары Жамбылда өткен. Өз қолынан шыққан мыңнан аса шығарманы және басқа суретшілердің 20-дан астам жұмысын, сонымен бірге өнер жайындағы өзінің бай кітапхана қорын Жамбыл облыстық өлкетану мұражайына мұраға қалдырған. 2002 жылы Германия елшілігінің қолдауымен Таразда Леонид Брюммердің көркемсурет мұражайы ашылған. Суретте: Леонид Брюммердің автопортреті.

Көрмеде Леонид Брюммердің картиналары автордың Украина (Днепр пейзажы, «Көне Қырым» сериясы және басқалар), Қарабин-Балқар, Павлодар облысы, Жамбылда тұрған өмір кезеңдеріне қарай топтастырылған. Суретте: Леонид Брюммердің 1917 жылға дейін, Украинада тұрған кезде салған үш суреті қойылған. Сол жақта – Киевтегі шіркеу, оң жақта – Херсон маңындағы Днепр пейзаждары бейнеленген.
4

Көрмеде Леонид Брюммердің картиналары автордың Украина (Днепр пейзажы, «Көне Қырым» сериясы және басқалар), Қарабин-Балқар, Павлодар облысы, Жамбылда тұрған өмір кезеңдеріне қарай топтастырылған.

Суретте: Леонид Брюммердің 1917 жылға дейін, Украинада тұрған кезде салған үш суреті қойылған. Сол жақта – Киевтегі шіркеу, оң жақта – Херсон маңындағы Днепр пейзаждары бейнеленген.

Тағы

XS
SM
MD
LG