Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев сайлауда дауыс беріп жатыр. Астана, 26 сәуір 2015 жыл
Қазақстан билігінің соңғы кездердегі түрлі әрекетін кейбір сарапшы "мерзімінен бұрын өтетін президент сайлауының нышаны" деп санайды. Олар биліктің халыққа ұнамды іс-шараларды сайлау алдында көбейтетінін айтады. Мұндай пікірмен келіспейтіндер де бар.
"САЙЛАУҒА ДАЙЫНДЫҚ БАР"
Конституцияға сәйкес, Қазақстан президентінің кезекті сайлауы 2020 жылдың аяғында өтуі тиіс болса да, қазір әлеуметтік желілер мен кей ақпарат құралдарында "мерзімінен бұрын сайлау өтуі мүмкін" дейтін болжамдар жиі айтыла бастады. Мұндай болжамға негізгі аргументтерінің бірі – "Қазақстанда президент сайлауының заңда белгіленген уақытта өткен кезі сирек. Мерзімінен бұрын сайлау, әдетте, белгіленген уақыттан бір немесе бірер жыл бұрын, билікке қолайлы уақытта өткізіледі".
Азаттық тілшісі бірнеше сарапшымен сөйлесіп, "ерте сайлауға дайындықтың қандай белгісін" байқағандарын сұрастырды. Олардың пікірінше, президент Нұрсұлтан Назарбаев биыл қарашада өткізген Қауіпсіздік кеңесінің отырысында 2019 жылдың қаңтарынан тарифті арзандатуды бұйырғаны және оның тез арада орындала бастағаны, қылмысты азайту туралы тапсырмасы, тіпті, таяуда прзиденттің "Ақ жол" партиясының төрағасы Азат Перуашевті қабылдауы ерте сайлауға дайындықтың белгісі болуы әбден мүмкін.
Саясаттанушы Қазбек Бейсебаевтың айтуынша, сайлаудың алғашқы белгілері қарашаның бас кезінде өткен Қауіпсіздік кеңесінің отырысынан байқалған.
Саясаттанушы Қазбек Бейсебаев
- Назарбаев бұл отырысты Қазақстан президенті ретінде ғана емес, Қауіпсіздік кеңесінің төрағасы ретінде де өткізді. Сөйтіп, өзіне Конституцияға енгізілген соңғы өзгеріс бойынша өмір бойы атқаруға берілген лауазымын байқап көрді. Елбасы ретіндегі функциясына халықтың да көзі үйрене берсін дегені шығар. Осы отырыста коммуналды тариф мәселесінің қарастырылғаны да таңғаларлық. Өйткені бұл мұндай кеңесте қарайтын мәселе емес, әрі кеткенде үкімет деңгейінде талқыланатын жайт. Коммуналдық тарифтерді рынок реттеуі тиіс, ал оны Назарбаевтың әкімшілік бұйрықпен шешкісі келгені - халықтың назарын аударуға жасалған әрекет, - дейді ол.
Қазбек Бейсебаев соңғы кездері "оқу ақысын төлей алмай жүрген студенттерді қатты қыспау туралы" хабар естігенін айтады. Оның ойынша, әдетте желтоқсан айында студенттерді ауылдарына қайтарып жіберуге тырысатын биліктің бұл жолы жұмсақтық танытуға шақыруы да алдағы сайлаудың жанама белгісі болуы ықтимал.
- Президенттің Парламентте отырған партия басшысын қабылдауында тұрған ештеңе жоқ секілді. Бірақ, бұлай жиі қабылдамайтынын ескерсек, алдағы президент сайлауына бұрынғыдай сайқымазақ бәсекелестер емес, сырт қарағанда салмақты көрінетін, биліктің тапсырмасын орындап шығатын бәсекелестерді іздестіру де басталып кеткенге ұқсайды, - дейді ол.
Саясаттанушының сөзінше, алдағы екі-үш айда мерзімінен бұрын президент сайлауын өткізуге алғышарттар жеткілікті. Оның пікірінше, халықтың әлеуметтік жағдайының төмендеуі, мемлекеттің біртіндеп қаржы тапшылығына ұшырай бастауы мерзімінен бұрын сайлау өткізіп, Назарбаевтың президент қызметін өткізіп, Конституцияда көрсетілген жаңа мәртебесі - Қауіпсіздік кеңесінің төрағасы ретінде жоғарыдан бақылау жүргізуіне қолайлы мүмкіндік болмақ.
Қазақстандағы саяси процестерді бақылап-зерттеумен айналысатын "Альтернатива" орталығының жетекшісі Андрей Чеботарев та "сайлауға дайындық белгілерін" байқағандардың бірі. Алайда ол "президент сайлауына ғана емес, парламент сайлауына да дайындық болуы мүмкін" деп топшылайды.
Андрей Чеботарев
- Сайлау туралы заңға енгізілген соңғы өзгерісте мәслихаттарды пропорционалды сайлау жүйесі арқылы сайлау көзделген. Осыған байланысты жергілікті мәслихаттар мен парламент сайлауын мерзімінен бұрын өткізуі мүмкін. Бәлкім президент сайлауын көздеп отыр ма екен? Меніңше, қазір қайсысы бірінші өтеді деген мәселе ғана тұр. Президенттің белсенділігі күшейгенін, облыстарды аралап жүргені, сайлау комиссиясын дайындап жатқанын көріп отырмыз. Нақты қайсысы бұрын өтетінін айту қиын. Тарифтерді арзандату, монополистерге сес көрсету – халықтың қолдауын алуға арналған жүріске ұқсайды, - дейді ол.
Чеботаревтің сөзінше, президент Назарбаев "Перуашевті қабылдап, "Ақ жол" партиясының шамасын байқап көруі мүмкін. Таяуда өзге партиялар басшыларын қабылдаса да таңғалуға болмайды".
"БІР ӨЗГЕРІСТІ СЕЗЕМІН"
Азаттық тілшісі Парламент Мәжілісіндегі Қазақстан халықтық коммунистік партиясы фракциясының депутаты Ирина Смирновамен де осы тақырыпта сөйлескен еді. "Мерзімінен бұрын президент сайлауы өтуі мүмкін бе?" деген сауалға ол "бір өзгеріс бар екенін сезіп жүрмін" деп жауап берді.
Қазіргі депутат Ирина Смирнова №48 мектеп-гимназияның директоры кезінде. Алматы, 30 қаңтар 2015 жыл
- Ол өзгерістердің соңында, әйтеуір, нағыз азаматтық қоғам қалыптасады деп үміттенемін. Бірақ өзгерістер қалай жүзеге асады? Бәлкім, президент халыққа жолдау арнайтын болар, қалай болғанда бір белгі болады. Осыны сездім, - дейді депутат.
Смирнованың айтуынша, президенттің "Ақ жол" партиясының төрағасын қабылдауы қазан айындағы жолдауына байланысты болуы мүмкін.
- Президент жолдауында "халқымыздың тең жартысы шағын және орта бизнесте болуы тиіс" деді. Осы мәселе тұрғысынан негізгі электораты шағын және орта бизнес саналатын "Ақ жол" партиясы тартымдырақ шығар. Президент өзге де партиялардың өкілдерімен, я жетекшілерімен кездесуі мүмкін, - дейді ол.
"ЕРТЕ САЙЛАУДЫҢ НЫШАНЫ БАЙҚАЛМАЙДЫ"
Ал саясаттанушы Талғат Қалиев "мерзімінен бұрын сайлау кез келген сәтте өтуі мүмкін, бірақ дәл қазір оның анық белгілері жоқ" деп санайды.
- Нұрсұлтан Назарбаев былтыр тарифтерді қымбаттатуға қарсы болмағаны, ал биыл арзандату керек дегені жұртқа түсініксіз болған сияқты. Меніңше бұл PR емес. Өйткені, былтыр монополистерге тарифті қымбаттатуға рұқсат етілгенде олар инвестиция салуға уәде берген болатын. Бас прокурор Қайрат Қожамжаров тексергенде монополистердің міндеттемелерін орындамағаны, тарифті қымбаттатып тапқан пайдасын инвестиция ретінде қайта салмағаны көрінді. Тарифтерді арзандату туралы бұйрық сонан туды. Оның сайлауға еш қатысы жоқ, - дейді Қалиев.
Оның айтуынша, сайлау туралы нақты шешім шықса, саяси күштер арасында қозғалыс басталады, бірер апта бұрын сыбыс тарайды. Әзірге болжам ғана. Ал, қазіргідей тарифтер арзандатудың эффектісі әлдебір блогер қандай да бір шулы оқиға ойлап тапса, жұрттың есінен шығып та кетеді.
Талғат Қалиев баспасөзде таяуда тараған елдегі "ерлі-зайыптылардың ажырасуын азайту туралы Назарбаевтың тапсырмасы орындала бастады" деген ақпараттың да сайлау алдындағы дайындыққа қатысы жоқ деп есептейді. "Бұл мәселені жақсы білемін" деген ол мұны "биыл көктемде құрылған Жастар және отбасы комитетінің жоспарлы жұмысы" дейді.
Бұған дейін, қарашаның 11-күні Мемлекеттік хатшы Гүлшара Әбдіхалықованың жетекшілігімен Президент жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның кезекті отырысы өткен еді. Ол туралы ресми басылымда тараған ақпаратта 2019-2024 жылдар аралығында отбасыларды қолдау және дамытуға арналған бағдарлама қабылданғаны, елбасының тапсырмасы бойынша "2019 жылы ерлі-зайыптылардың ажырасу көлемін 41 пайыздан 38,2 пайызға дейін, 2023 жылға қарай 30 пайызға, ал 2030 жылға қарай 25 пайызға дейін азайту жоспарланғаны" айтылған.
Қарашаның 7-сінде өткен Қауіпсіздің кеңесінің отырысында Нұрсұлтан Назарбаев үкімет пен монополистерді сынап, тарифтерді арзандатуды тапсырғаннан кейін бір аптадан соң үкімет отырысы өткен. Жиында телефон мен интернет және тұрғын үй - коммуналдық шаруашылық тарифтерінің 2019 жылғы қаңтардан бастап арзандайтыны хабарланған.
Бұдан бір жыл бұрын, қыркүйектің 4-і күні Парламент сессиясының ашылуында Қазақстан президенті "коммуналдық қызмет бағаларын батыл көтере беру керек" деп мәлімдеген еді.
Қарашаның 20-сында президент Назарбаевтың қабылдауында болған Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышев те "бағаның қымбаттауына жол бермейтінін" айтып шыққан.
Қазақстан президент Нұрсұлтан Назарбаев Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышевті қабылдап отыр. Шілде айы, 2018 жыл
"Мерзімінен бұрын сайлау өтуі мүмкін" дейтін болжамдар Қазақстанда жиі айтылады. Бұған дейін елде бірнеше рет президент пен парламент сайлаулары мерзімінен бұрын өткізілген.
Биыл Қазақстанның тұңғыш президентіне Қауіпсіздік кеңесін өмір бойы басқару құқығын беретін заң қабылданған соң мұндай болжам көбейе түскен.
Парламент Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев британдық ВВС телеарнасының Hard Talk бағдарламасына берген сұқбатында "2020 жылы Назарбаев президент сайлауына түседі деп ойламаймын. Ол өте ақылды адам. Мүмкін, 2020 жылғы сайлау басқа кандидаттармен өтер. Сайлауға түседі деп ойламаймын. Бұл – менің жеке ойым. Әрине, бәрі Назарбаевтың өзіне байланысты" деп жауап берген еді.
Қазақстанда бүкілхалықтық президент сайлауы бес рет – 1991, 1999, 2005, 2011 және 2015 жылдары өткізілді. Оның үшеуі (1999, 2011 және 2015 жылдары) белгіленген мерзімінен бұрын өткен. Осы сайлаулардың барлығында Қазақстанды соңғы отыз жылға жуық уақыт басқарып келе жатқан Нұрсұлтан Назарбаев үнемі жеңіске жетіп отырды.
Назарбаевтың биліктегі 30 жылы
1/291989 жылы 22 маусым күні Қазақ ССР компартиясы орталық комитетінің бірінші хатшысы болып сайланғаннан кейін жыл өтпей жатып Нұрсұлтан Назарбаев 1990 жылдың ақпан айынан бастап Қазақ ССР Жоғары Кеңесінің төрағасы әрі Қазақ ССР коммунистік партиясы орталық комитетінің бірінші хатшысы қызметтерін қоса атқарды. Ол коммунистік және советтік билік номенклатурасының барлық сатысынан өткен болатын.
Суретте: СССР президенті және Советтік коммунистік партия орталық комитетінің бас хатшысы Михаил Горбачев (оң жақта) пен Қазақ ССР президенті әрі Қазақ ССР компартиясы орталық комитетінің бірінші хатшысы Нұрсұлтан Назарбаев. Мәскеу, 25 қыркүйек 1990 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
2/291990 жылы 24 сәуір күні Қазақ ССР Жоғары Кеңесі «Қазақ ССР президенті қызметін тағайындау және Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң қабылдады. Сол күні Жоғары Кеңес жаңадан тағайындалған ең биік лауазымды қызметке 49 жастағы Нұрсұлтан Назарбаевты сайлады.
Суретте: Нұрсұлтан Назарбаев (сол жақта) Қазақ ССР делегациясының баспасөз мәслихатында. Мәскеу, 1981 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
3/291991 жылғы 1 желтоқсан күні Қазақстан тарихында тұңғыш рет бүкілхалықтық президент сайлауы өтті. Бұл сайлауға кандидат болып түскен жалғыз адам - Нұрсұлтан Назарбаев Қазақ ССР президенті болып қайта сайланды.
Суретте: Қазақ ССР президенті сайлауына баламасыз түскен Нұрсұлтан Назарбаев сайлау учаскесінде өзіне дауыс беріп жатыр. Оң жақта тұрған - әйелі Сара Назарбаева. Алматы, 1 желтоқсан 1991 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
4/29Ресми мәлімет бойынша, алғашқы бүкілхалықтық президент сайлауына дауыс беру құқығына ие республика азаматтарының 88,2 пайызы қатысқан. Олардың 98,7 пайызы Назарбаевқа қолдау білдірген. Содан бері Назарбаев Қазақстанды үздіксіз басқарып келеді.
Суретте: Қазақ ССР президенті болып қайта сайланған Нұрсұлтан Назарбаев ұлықтау рәсімінде. Алматы, Республика сарайы, 10 желтоқсан 1991 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
5/29Президент сайлауынан соң, 1991 жылы 16 желтоқсан күні Қазақстан бұрынғы Совет Одағы құрамындағы республикалардың ең соңғысы болып тәуелсіздігін жариялады. Арада тағы бірнеше күн өткенде Алматыда ТМД ұйымы (Тәуелсіз мемлекеттер достастығы - ред.) құрылғаны туралы келісімге қол қойылды.
Суретте: ТМД-ны құру туралы декларацияға қол қою рәсіміне қатысқан мемлекеттер басшылары. Алматы, 21 желтоқсан 1991 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
6/29Президент Назарбаевтың жарлығымен құрылған Қазақстан халықтарының ассамблеясы көтерген бастама бойынша 1995 жылы 29 сәуір күні Қазақстанда Нұрсұлтан Назарбаевтың президенттік өкілетін 2000 жылғы желтоқсанның 1-іне дейін ұзарту туралы бүкілхалықтық референдум өтті. Ресми мәліметке сәйкес, сайлаушылардың 91,26 пайызы қатысқан дауыс беру нәтижесі бойынша, олардың 95,46 пайызы Назарбаевтың өкілетін ұзартуды мақұлдаған. Бұдан соң Қазақстанда президент сайлауын мерзімінен бұрын өткізу және референдум жасау «дәстүрге» айналды.
Суретте: Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев астық алқабында. 1992 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
7/29Соңғы ширек ғасырдан астам уақытта Қазақстанда бүкілхалықтық президент сайлауы бес рет – 1991, 1999, 2005, 2011 және 2015 жылдары өткізілді. Қазақ ССР-і кезіндегі алғашқы сайлаудан басқалары заңда белгіленген мерзімінде емес, кезектен тыс өтті.
Сурет: Қазақстан президенті болып қайта сайланған Нұрсұлтан Назарбаев ант беріп тұр. Астана, 20 қаңтар 1999 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
8/292005 жылғы 4 желтоқсанда мерзімінен бұрын өткен президент сайлауында Нұрсұлтан Назарбаев, ресми мәлімет бойынша, дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың 91 пайызының қолдауына ие болып, жеті жыл мерзімге Қазақстан президенті болып тағы сайланды.
Суретте: Нұрсұлтан Назарбаев әйелі Сара Назарбаевамен дауыс беруге сайлау учаскесіне келді. Астана, 4 желтоқсан 2005 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
9/292005 жылғы 4 желтоқсанда Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан президенті болып сайланғаны туралы Орталық сайлау комиссиясы берген куәлік. Астанадағы Қазақстанның тұңғыш президенті мұражайынан түсірілген сурет.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
10/29Қазақстан орталық сайлау комиссиясының ресми мәліметі бойынша, 2011 жылғы 3 сәуірде мерзімінен бұрын өткен президент сайлауына дауыс беруге қатысқан азаматтардың 95 пайыздан астамы Нұрсұлтан Назарбаевты қолдаған.
Суретте: Қазақстан президенті қызметіне кезекті мәрте сайланған Нұрсұлтан Назарбаев ант беру рәсімінде. Астана, 8 сәуір 2011 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
11/29Президент Назарбаевтың тұсында Қазақстанда жоғарғы заң шығарушы орган - парламент бірнеше рет таратылды. Парламентті кезекті рет таратқан соң, 1995 жылдың наурыз айынан 1996 жылдың қаңтарына дейін президент Назарбаев заң шығару өкілетін өзіне алып, заң күші, тіпті, конституциялық заң күші бар ондаған жарлық шығарды. Осы кезеңде Қазақстанда Негізгі заң қайта жазылып, 1995 жылы 30 тамыз күні бүкілхалықтық референдум арқылы жаңа Конституция қабылданды.
Суретте: Нұрсұлтан Назарбаев (ортада - "хан тағында") "Көшпенділер" фильмін түсіру кезінде. 17 ақпан 2004 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
13/29Саяси оппоненттері Нұрсұлтан Назарбаевтың жоғары билікте отырған кезде Қазақстан Конституциясын өзіне ыңғайлап, оған толықтырулар мен өзгерістер енгізуді әдетке айналдырғанын айтады. Мысалы, 1998 жылғы қазан айында Конституцияға бірден 19 түзету енгізілген соң 1999 жылы қаңтарда кезектен тыс президент сайлауы өтті. 2007 жылы мамырда Конституцияға енгізілген кезекті түзетулердің арқасында Нұрсұлтан Назарбаев президент сайлауына еш шектеусіз түсе беретін айрықша құқық иеленді. Сондай-ақ кейін "Қазақстанның тұңғыш президенті" деген ресми атаққа ие болып, іс жүзінде қылмыстық қудалауға жатпайтын тұлғаға айналды.
Суретте: Алматы қаласындағы көше жарнамасы. 7 қаңтар 2009 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
14/291995 жылдың сәуірінде өткізілген президенттің өкілеттігін ұзарту жөніндегі референдумды қоса алғанда, Қазақстанда 1995 жылдан бастап өткізілген президенттік және парламенттік сайлаулар Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы сияқты халықаралық ұйымдар тарапынан демократия стандарттары мен Қазақстанның халықаралық міндеттемелеріне сәйкес деп танылмаған.
Суретте: Астанадағы "Қазақ елі" монументіндегі президент Нұрсұлтан Назарбаевтың бейнесі.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
15/29Қазақстанда 1999 жылы мерзімінен бұрын өткен президент сайлауы кезінде Нұрсұлтан Назарбаевтың сайлау штабы сайлау біткен соң «Отан» саяси партиясына айналды. Кейін атауын «Нұр Отан» партиясы деп өзгерткен саяси ұйым қазір Қазақстанда заң шығарушы, атқарушы және жергілікті өкілді органдарды бақылап отыр. Елдегі ең ірі саяси партияның құрылымы мен жұмысында бір кездегі советтік коммунистік партияға ұқсастықтар да бар.
Суретте: Президент Нұрсұлтан Назарбаев өзі басқаратын «Нұр Отан» партиясының жиынында сөйлеп тұр. Астана, 25 қараша 2011 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
16/292010 жылы 15 маусым күні Қазақстанда билікте отырған елдің тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа «Елбасы» (орысша «Лидер нации») деген ресми атақ беру заңмен бекітілді. Заң бойынша, Елбасының бейнесін бүлдіру әрекеттерін жасағандарға айыппұл немесе бір жылға дейін бас бостандығынан айыру, ал баспасөз құралдары арқылы жасалған нақ сол әрекеттер үшін үш жылға дейін бас еркіндігінен айыру жазасы қарастырылған. Заңда Нұрсұлтан Назарбаев пен оның отбасына қол тигізбеу құқығы да атап жазылып, оны бұзғандарға бес жылға дейін бас еркіндігінен айыру жазасы белгіленді.
Суретте: Қазақ-түрік университетінің музейіндегі Назарбаев бюсті. Түркістан, 2002 жыл. (Сурет авторы - Асылхан Әбдірайым.)
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
18/29Осы уақытқа дейін жүзден астам кітаптың авторы атанған президент Нұрсұлтан Назарбаев 1997 жылы шыққан бір кітабында «қаусап қалса да, СССР-ді 18 жыл басқарған» Леонид Брежневті сынаған еді. Қазақстанда Назарбаевтың кітаптарына арналған көрмелер, ғылыми-практикалық жиындар, байқаулар мен тағы да басқа көптеген шаралар тұрақты өткізіліп тұрады. Сонымен бірге, тұңғыш президент ән шығарған, тіпті Қазақстанның мемлекеттік әнұранына да өлең жолдарын жазған автор ретінде аталады.
Суретте: Ұлттық кітапхана сөресіндегі Нұрсұлтан Назарбаевтың кітаптары. Алматы, 4 шілде 2012 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
19/29Қазақстанда елдің тұңғыш президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев атында универститет пен зияткерлік мектептер, бірнеше қор, мұражайлар, саябақтар мен тарихи-мәдени орталықтар жұмыс істейді. Қазақстан ғылым академиясы оны «Ғасыр ғұламасы» деген атақпен марапаттаған.
Суретте: Астанадағы Назарбаев университеті. 29 қараша 2012 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
21/29Бұрынғы СССР құрамында болған елдер арасында тек тек Қазақстанда ғана совет кезінде билікке келген басшы әлі басқарып отыр. 2016 жылы совет кезінен бері билікте ұзақ отырған Өзбекстан президенті Ислам Каримов қайтыс болды. Оның орнына Шавкат Мирзияев президент болып сайланды.
Суретте солдан оңға: Өзбекстан президенті Ислам Каримов пен Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев. Астана, 7 қыркүйек 2012 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
22/292011 жылғы 16 желтоқсан күні Маңғыстау облысы Жаңаөзен қаласында бірнеше айға созылған мұнайшылар ереуілі күшпен басылып, полиция атқан оқтан 16 адам қаза тапты. Жаңаөзен оқиғасынан кейін Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев Германияға ресми сапармен барды. Жергілікті журналистің Жаңаөзен оқиғасына қатысты сұрағына ол «Полицияның ісі дұрыс болды, өкінішке қарай, адамдар қаза тапты... Германияда тәуелсіздік күні ондаған мас жігіт адамдарды сабап, балаларды ұрып, микрофонды сындырып, азғантай ғана полицейлерді жараласа, не істер едіңіздер?» деп жауап берді.
«Жаңаөзен ісі» бойынша жергілікті абақты басшысы, бірнеше полицей, Маңғыстау облысы әкімі орынбасары, Жаңаөзен әкімі, мұнай компаниясы менеджерлері және оппозиция өкілі, «жаппай тәртіпсіздіктерді ұйымдастырушылар» сотталды.
Суретте: Нұрсұлтан Назарбаев Жаңаөзен оқиғасы кезінде кезекшілік атқарған полицейлермен кездесіп тұр. Жаңаөзен, 22 желтоқсан 2011 жыл
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
23/29"Бүгінде жасы 73-тен асқан Нұрсұлтан Назарбаев алдағы уақытта кезекті мәрте президент сайлауына түсуі мүмкін екенін жоққа шығармайды" деп жазды Батыс басылымдары 2014 жылы. Сол жылы ақпанда өзінен болашақта сайлауға түсетіні туралы сұраған Bloomberg журналисінің сұрағына Назарбаев: «Мен 2016 жылғы желтоқсанның аяғына дейінгі мерзімге сайланғанмын, уақыты келгенде көрерміз» деп жауап берген.
Суретте: Президент Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халықтарының бірлігі күнгі жиында сөйлеп тұр. Алматы, 1 мамыр 2012 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
25/292015 жылы ақпанда Қазақстан халқы Ассамблеясы (президент жанындағы кеңесші органды президенттің өзі басқарады) осы жылы елде кезектен тыс президент сайлауын өткізу туралы ұсыныс жасады. Ассамблея сайлау өткізу қажеттігін «жаһандық сынақтардан сәтті өтуі үшін ел президентіне жалпыхалықтық сенім білдірудің жаңа мандатын беру қажеттігімен» түсіндірген. Бұл бастаманы билік партиясынан жасақталған парламент, бірқатар билікшіл партиялар мен президенттің өзі қолдап, Назарбаев сайлауды сәуірдің 26-сына тағайындау туралы жарлық шығарған. Бұл жолғы кезектен тыс сайлауға Назарбаевқа бәсекелесі ретінде көпшілік жұртқа аса таныс емес екі адам – өзін өзі ұсынған Әбілғазы Құсайынов пен билікшіл Қазақстан коммунистік халықтық партиясы кандидаты Тұрғын Сыздықов түсіп жатыр.
Суретте: Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясы сессиясында. Астана, 23 сәуір 2015 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
26/292016 жылы күзде Нұрсұлтан Назарбаев Bloomberg агенттігіне сұхбат берді. Сұхбатында ол "2020 жылға дейін жұмыс істейтінін" айтты. Ол агенттік тілшісіне қалжыңға сүйеп, "ал 2020 жылы біз екеуміз қайта кездесеміз" деді. Назарбаев келесі сайлауға түсу туралы айтуға ертерек екенін, бұл мәселенің халық қолдауына, өзінің денсаулығына байланысты шешілетінін мәлімдеді. Осы жолы ол билікті біреуге мұраға беріп кету ойы жоқ екенін айтты.
Суретте: Назарбаев Bloomberg тілшілерімен әңгімелесіп отыр. Агенттік сайтында әңгіменің 2016 жылы 22 қарашада Астанада Ақорда резиденциясында болғаны жазылған. Bloomberg «бұрынғы СССР елдері басшылары ішінде билікте ең ұзақ отырған лидер экономикалық дағдарыс кезінде демократиялық реформа жасамай, бұл процесті екі онжылдық бойы кешіктіріп келеді» деп жазған.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
28/292017 жылы 25 қаңтарда Нұрсұлтан Назарбаев жергілікті телеарнадан сөйлеп, Қазақстан халқына үндеу жариялады. Ол билік тармақтары арасында билік өкілеттіліктерін бөлу реформасын бастайтынын мәлімдеді. Назарбаев өзіне тиесілі бірқатар өкілеттікті парламент пен үкіметке беретінін айтты. Ол бұл ниетін "қазіргі заман талаптары" мен "демократиялық реформалар рухына" сәйкес болу мақсатымен түсіндірді. Конституцияға енгізілетін өзгерістерді парламент екі жұмыс күні ішінде мақұлдады. Биліктің айтуынша, бұл өзгерістер елдің жағдайына қатысты парламент пен үкіметтің жауапкершілігін күшейтеді. Freedom House халықаралық ұйымы реформаны "ескі фасадқа жағылған тағы бір қабат бояу" деп атады.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
Сайт бұғатталып тұрса да, материалды осы сілтемемен кіріп оқуға болады
29/292019 жылғы 19 наурызда Астана уақытымен сағат 19:00-да Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев республикалық телеарналардан халыққа үндеу жасап, президенттік өкілетін тоқтататынын мәлімдеді. Назарбаев үндеу жасап жатқанда қол қойған "Қазақстан Республикасы президентінің өкілетін атқару туралы" жарлыққа сәйкес, оның президенттік өкілеті 20 наурызда тоқтатылады. Назарбаев сайлауға дейін уақытша президент қызметін парламент сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев атқаратынын айтты.
Суретте: Нұрсұлтан Назарбаев биліктен кететінін жариялаған сәт. Астана, 19 наурыз 2019 жыл.
Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда ел президенті қызметінен кететінін мәлімдеді. Назарбаевтың биліктегі кезінен фотогалерея ұсынамыз.
